gibi

Bitigçi Sözlük Maddesi

gibi

(edat)
· 11 anlam
  1. 1.

    (edat) -e benzer, -e benzeyen.

  2. 2.

    (edat) O anda, tam o sırada, hemen arkasından.

  3. 3.

    (edat) -e benzer biçimde; imişçesine, kadar.

  4. 4.

    (edat) -e yakışır biçimde.

  5. 5.

    (edat) Bir başkasının dediklerine değinirken kullanılan bir söz.

  6. 6.

    (edat) Arka arkaya gelen aynı tür örneklerin sonunda “ve benzerleri” anlamında kullanılan bir söz.

  7. 7.

    (edat) Cümlenin sonuna gelerek yükleme “denilebilir ki, öyle sanılır ki, sanki” anlamlı kuşku veya olabilirlik ayrıntısı katan bir söz.

  8. 8.

    (edat) Bazı sıfat-fiil eki almış kelimelerden sonra geldiğinde karşılaştırmaya dayanan denklik ve eşitlik bağlantısı kuran bir söz.

  9. 9.

    (edat) Sıfat-fiil eki almış kelimelerden sonra “-diği biçimde” anlamıyla denklik işlevi yüklenen bir söz; üzere.

  10. 10.

    (edat) -dık sıfat fiil eki dışında diğer sıfat-fiil eki almış kelimelerden sonra “imişçesine” anlamında varsayıma dayalı benzetme işlevi gören bir söz.

  11. 11.

    (edat) Aynı biçimde.

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 26

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

  1. 1

    720–735

    Orhon Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

    Biçim: teg · edat

    Dönem anlamı

    İki varlık veya durum arasında benzerlik kurar.

    kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (2)
    Kül Tigin Güney Yüzü (KT Gl) t(e)nri t(e)g : t(e)nride : bolm(ı)ş : türük : bilge : k(a)g(a)n : bu ödke : ol(u)rt(u)m : s(a)b(ı)m(ı)n : tük(e)ti : (e)şidg(i)I : ul(a)yu :

    Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 26

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    (KT D5) bolm(ı)ş (e)r(i)nç : oghtı : k(a)g(a)n bolm(ı)ş (e)r(i)nç : (a)nta : kisre : inişi : (e)çisin t(e)g : kıl(ı)nm(a)duk (e)r(i)nç : ogh : k(a)nin t(e)g : kıl(ı)nm(a)duk (e)r(i)nç : bil(i)gsiz : k(a)g(a)n : ol(u)rm(ı)ş (e)r(i)nç :

    Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 30

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (2)

    Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.

    Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

    Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: gibi

    1. güncel anlam

    -e benzer, -e benzeyen

    2. güncel anlam

    O anda, tam o sırada, hemen arkasından

    3. güncel anlam

    -e benzer biçimde; imişçesine, kadar

    4. güncel anlam

    -e yakışır biçimde

    5. güncel anlam

    Bir başkasının dediklerine değinirken kullanılan bir söz

    6. güncel anlam

    Arka arkaya gelen aynı tür örneklerin sonunda “ve benzerleri” anlamında kullanılan bir söz

    7. güncel anlam

    Cümlenin sonuna gelerek yükleme “denilebilir ki, öyle sanılır ki, sanki” anlamlı kuşku veya olabilirlik ayrıntısı katan bir söz

    8. güncel anlam

    Bazı sıfat-fiil eki almış kelimelerden sonra geldiğinde karşılaştırmaya dayanan denklik ve eşitlik bağlantısı kuran bir söz

    9. güncel anlam

    Sıfat-fiil eki almış kelimelerden sonra “-diği biçimde” anlamıyla denklik işlevi yüklenen bir söz; üzere

    10. güncel anlam

    -dık sıfat fiil eki dışında diğer sıfat-fiil eki almış kelimelerden sonra “imişçesine” anlamında varsayıma dayalı benzetme işlevi gören bir söz

    11. güncel anlam

    Aynı biçimde

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Orhon Türkçesitegedat

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: İki varlık veya durum arasında benzerlik kurar.

Çağdaş arama bağı: gibi · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • teg (yalın biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 1. satır; Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 10. satır; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 5., 12., 31. satırlar; Tengri Kağan Yazıtı, güney yüzü, 13. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 1. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 1., 5., 6., 11. satırlar

Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

Bilge Kağan Kuzey Yüzü (BK Kİ) t(e)nri t(e)g : t(e)nride : bolm(ı)ş : türük bilge k(a)g(a)n : bödke : ol(u)rt(u)m : s(a)b(ı)m(ı)n : tük(e)ti: (e)ş(i)d : ul(a)yu : in(i)ygün(ü)m:

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 50 · çevriyazı güveni A

Bilge Kağan Doğu Yüzü (BK Dİ) t(e)nri t(e)g : t(e)nri : y(a)r(a)tm(ı)ş : türük : bilge : k(a)g(a)n : s(a)b(ı)m : [k](a)n(ı)m : türük : bilg[e] [k(a)g(a)n........ (a)l]tı

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 56 · çevriyazı güveni A

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · gibi

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Madde geçmişi ve atıf

Güncel içerik sürümü ve kayıtlı editoryal olaylar yükleniyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

gibili gibisi gibilik gibisiz gibicilik gibi olmak gibi gelmek gibisi fazla (olmak)

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.