horoz

Bitigçi Sözlük Maddesi

horoz

(isim, hayvan bilimi, teknik, mecaz)
Farsça ḫorūs · 4 anlam

Erkek evcil tavuk ve ona benzetilen parçalar veya kişiler.

  1. 1.

    Erkek kümes kuşu

    (isim, hayvan bilimi) Evcil tavuk türünün, çoğunlukla belirgin ibik ve gösterişli kuyruk tüyleri taşıyan erkek bireyi; ilgili: → tavuk.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 18.10.2026 17:53:41 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Ateşleme çekici

    (isim, teknik) Kurulu konumdan kurtulduğunda fişeğin dip kısmına veya kıvılcım üreten taşa darbe indirip atışı başlatan madeni çekiç; ilgili: → tetik (I).

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 18.10.2026 17:53:41 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Kapı mandalı

    (isim) Yaylı kapı kapatma düzeneğinde açılıp kapanmayı kontrol eden tutucu kol; ilgili: → mandal (I).

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 18.10.2026 17:53:41 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Kavgacı erkek

    (isim, mecaz) Çevresindekilere üstünlük taslayan, çatışmaya ve meydan okumaya hevesli adam; ilgili: → kabadayı.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 18.10.2026 17:53:41 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

horoz etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Horoz, Farsça ḫurūs ~ ḫorūs 'horoz' sözünden alınmıştır; Eren, Stachowski, Räsänen, Tietze ve Karaağaç bu kökende birleşir, Eren'in kaynakçasındaki bir not, Symeonidis'e gönderirken Rumca köken savının yanlış olduğunu belirtir. Tarihsel Derlem'de söz XIV. yüzyılda Rabgûzî'nin Kısasü'l-Enbiyâ'sında horüs, Codex Cumanicus'ta horoz, Süheyl ü Nev-bahâr'da horûs biçimiyle görülür; Saltuk-nâme ve Evliya Çelebi'de horos yazımı yaygındır. Lehcetü'l-Lugat Türkçede bilinen horoz biçiminin karşısında Farsçanın doğrusunu ḫurūs diye verir. Kâmûs-ı Türkî ve Tietze sözün çakmaklı silahın horozu ve kapı mandalı gibi alet parçalarını da adlandırdığını gösterir.

  1. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: horüs
  2. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: horoz
  3. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: horûs ~ ḫorūs
  4. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: ḫorūs ~ horos
  5. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: horūs
  6. 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: horûs
  7. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: horos ~ horoz
  8. 18. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: horoz
  9. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: horos ~ horoz
  10. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: horoz
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · horoz

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.