hüküm sürmek

Bitigçi Sözlük Maddesi

hüküm sürmek

· 3 anlam · 0 geçiş
  1. 1.

    işbaşında olmak.

  2. 2.

    yaygın olmak.

  3. 3.

    etki, hız vb. sürmek, devam etmek.

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 26

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Orhon Türkçesiolur-fiilAnlamdan eşleşti: hüküm sürmek

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir yere yerleşip durmak; tarihsel yönetim bağlamında tahta çıkıp hüküm sürmek.

Çağdaş arama bağı: oturmak · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • olurmış (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 1., 5. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 3., 6. satırlar
  • olursar (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 3., 8. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 2., 6. satırlar
  • olurtaçı (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 8. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 6. satır
  • olurtı (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 16. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 14. satır
  • olurtukda (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 17. satır
  • olurtukınta (çekimli biçim)
    Tanıklık: Tengri Kağan Yazıtı, güney yüzü, 13. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 9. satır
  • olurtukka (çekimli biçim)
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 14. satır
  • olurtukum (çekimli biçim)
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 36. satır
  • olurtukuma (çekimli biçim)
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 9. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 2. satır
  • olurtum (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 1., 9. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 26. satır; Bilge Kağan Yazıtı, güney yüzü, 9. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 1., 7. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 2., 15. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, batı yüzü
  • olurup (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 4., 8., 9. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, güneydoğu yüzü; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 7. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 2. satır
  • olurupan (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 1., 16. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 3., 14. satırlar
  • olurur (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 3. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 4. satır

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

(KT Gl) t(e)nri t(e)g : t(e)nride : bolm(ı)ş : türük : bilge : k(a)g(a)n : bu ödke : ol(u)rt(u)m : s(a)b(ı)m(ı)n : tük(e)ti : (e)şidg(i)I : ul(a)yu : in(i)ygün(ü)m : ogl(a)n(ı)m : birki: ug(u)ş(u)m : bod(u)n(u)m :

Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 26 · çevriyazı güveni A

(KT G8) ol y(e)rg(e)rü : b(a)rs(a)r : türük : bod(u)n : ölt(e)çi s(e)n : ötük(e)n : yir : ol(u)r(u)p : (a)rk(ı)ş : tirk(i)ş : ıs(a)r : n(e)n bun(u)g yok ötük(e)n : yış : ol(u)rs(a)r : b(e)ngü : il tuta : ol(u)rt(a)çı s(e)n : türük : bod(u)n :

Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 28 · çevriyazı güveni A

(BK Kİ) t(e)nri t(e)g : t(e)nride : bolm(ı)ş : türük bilge k(a)g(a)n : bödke : ol(u)rt(u)m : s(a)b(ı)m(ı)n : tük(e)ti: (e)ş(i)d : ul(a)yu : in(i)ygün(ü)m: ogl(a)n(ı)m : bir(i)ki: ug(u)ş(u)m : [bod(u)n(u)m]...........

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 50 · çevriyazı güveni A

ölt(ü)g : ol y(e)r[g(e)r]ü : b(a)rs(a)r : türük : bod(u)n : ölt(e)çi s(e)n : ötük(e)n : y(e)r : o[l](u)r(u)p [(a)rk(ı)ş] : tirk(i)ş : ıs(a)r : n(e)n bu[n(u)g yo]k : ö[tük(e)n y]iş : ol(u)rs(a)r : b(e)ngü [il tuta

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 52 · çevriyazı güveni A

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · hüküm sürmek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Madde geçmişi ve atıf

Güncel içerik sürümü ve kayıtlı editoryal olaylar yükleniyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

hüküm kasıp kavurmak tabiat

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.