kullanmak

Bitigçi Sözlük Maddesi

kullanmak

(-i, tıp, mecaz)
· 11 anlam

Araçtan yarar sağlama, kaynak harcama ve bir imkânı işletme.

  1. 1.

    Amaç için yararlanma

    (-i) Nesneyi, olanağı veya yöntemi bir gereksinimi karşılayacak işte devreye sokarak ondan yarar sağlamak; ilgili: → yararlanmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:23:53 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Bir kimseyi çalıştırma

    (-i) Kişiye belirli işler yaptırarak onun emeğini veya becerisini hizmete koşmak; ilgili: → çalıştırmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:23:53 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Varlığı işletme

    (-i) Eldeki para, sermaye veya başka bir varlığı kazanç ya da yarar sağlayacak işlere ayırıp değerlendirmek; ilgili: → işletmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:23:53 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Giyinme veya takınma

    (-i) Giysi ya da aksesuarı örtünme, korunma veya süslenme amacıyla bedeni üzerinde bulundurmak; ilgili: → giymek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:23:53 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Alışkanlıkla tüketme

    (-i) Tütün veya alkol gibi bir maddeyi alışkanlık hâlinde tüketmek; ilgili: → içmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:23:53 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    Söz veya ifade seçme

    (-i) Dilsel ögeyi yazıda ya da konuşmada anlatımının parçası olarak söylemek veya yazmak; ilgili: → anlatım.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:23:53 · Türkiye saati (UTC+3)
  7. 7.

    Kaynak tüketme

    (-i) Amaçlanan iş için para, zaman veya başka bir kaynağı tüketmek yahut ayırmak; ilgili: → harcamak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:23:53 · Türkiye saati (UTC+3)
  8. 8.

    Kişiyi çıkarına araç etme

    (-i, mecaz) Kendi çıkarı uğruna bir kimsenin emeğini, güvenini veya zaafını onun yararını gözetmeden araç edinmek; ilgili: → sömürmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:23:53 · Türkiye saati (UTC+3)
  9. 9.

    Makine veya taşıtı işletme

    (-i) Makine veya taşıtın kumandalarını yöneterek onun tasarlanan işlevi yerine getirmesini sağlamak; ilgili: → işletmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:23:53 · Türkiye saati (UTC+3)
  10. 10.

    Hak veya yetkiyi hayata geçirme

    (-i, mecaz) Kendisine tanınmış hak veya yetkinin sağladığı olanağı fiilî bir işlemle hayata geçirmek; ilgili: → yetki.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:23:53 · Türkiye saati (UTC+3)
  11. 11.
    Yeni

    İlaç uygulama

    (-i, tıp) Bir ilacın öngörülen uygulamasını tedavi veya korunma amacıyla gerçekleştirmek; ilgili: → ilaç.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:23:53 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

kullanmak etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Kullanmak Türkçe bir fiildir, ama kökü tartışmalıdır. Tietze ve Gülensoy fiili kul ‘köle’ adına -lan- ekinin gelmesiyle açıklar; Eski Osmanlıca tanıklarda kullan- gerçekten ‘köle edinmek, köle gibi çalıştırmak’ anlamındadır, aynı anlam 1310 tarihli Kısasü'l-Enbiyâ'da da görülür. Stachowski ise Türkmence gollan-, Karakalpakça kollan-, Kumukça kolla- gibi o ünlülü biçimlere dayanarak fiili *kol kökünden gelen *kollan- biçimine bağlar ve kul açıklamasını reddeder. Anlam ‘hizmet ettirmek’ten ‘yararlanmak, işletmek’e genişlemiştir: Evliya Çelebi XVII. yüzyılda yelken, tüfek ve silah kullanmaktan söz eder, ‘tütün, içki kullanmak’ ise XIX. yüzyıl sonunda kayıtlıdır.

  1. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: kullan-
  2. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: kullan-
  3. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: kullan-
  4. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: kullan-
  5. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: kullanmak
  6. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: kullanmak
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · kullanmak

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

kullanma kullanılma kullanılmak kullanılabilir yeniden kullanılabilir apartmak abanmak ayırmak hazneli iktibas oynamak ataksi binmek dökmek

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.