oynamak

Bitigçi Sözlük Maddesi

oynamak

(nesnesiz, -le, -i, sinema, tiyatro, spor, mecaz)
· 19 anlam

Eğlenme ve yarışma, hareket, rol icrası, dans, değişim ve başkasını yönlendirme.

  1. 1.

    Eğlenmek için uğraşma

    (nesnesiz, -le) Eğlenmek veya hayal gücünü kullanmak amacıyla bir etkinliğe katılmak ya da oyuncakla uğraşmak; ilgili: → eğlenmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Küçük hareket yapma

    (nesnesiz) Duruşunu veya konumunu küçük hareketlerle değiştirmek; ilgili: → kımıldamak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Eldeki nesneyi evirip çevirme

    (-le) Dikkati başka yerdeyken nesneyi elinde tekrar tekrar çevirip ona dokunmak; ilgili: → kımıldamak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Karakteri canlandırma

    (-i, sinema, tiyatro) Sahne veya ekran eserindeki karakteri söz, mimik ve beden hareketleriyle canlandırmak; ilgili: → rol.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Görüntü kaydının gösterilmesi

    (nesnesiz, sinema) Kaydedilmiş hareketli görüntüler salonda veya ekranda izleyiciye sunulmak; ilgili: → gösterilmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    Tiyatro eserinin icrası

    (nesnesiz, tiyatro) Dramatik eser, sanatçıların canlı icrasıyla seyirciye sunulmak; ilgili: → sahnelenmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  7. 7.

    Bağlı parçanın kıpırdaması

    (nesnesiz) Bağlantısı tam sıkı olmayan parça yerinde kıpırdayacak kadar gevşek bulunmak; ilgili: → kımıldamak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  8. 8.

    Sarsıntıyla yerinden kayma

    (nesnesiz) Sarsıntının etkisiyle yerinden kaymak veya bulunduğu konumdan sapmak; ilgili: → kımıldamak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  9. 9.

    Spor karşılaşmasına katılma

    (-i, nesnesiz, spor) Sporun kurallarına göre bir karşılaşmaya veya sportif etkinliğe katılmak; ilgili: → maç.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  10. 10.

    Müziğe uygun hareket etme

    (nesnesiz) Ritme uyan adımlarla bedenini devindirerek dans etmek; ilgili: → dans.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  11. 11.

    İşi zahmetsiz ustalıkla yürütme

    (nesnesiz) Zor sayılan işi ustalık sayesinde zahmetsizce ve rahatça yürütmek; ilgili: → beceri.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  12. 12.

    Değerin değişken olması

    (nesnesiz) Ölçülen değeri zaman içinde yükselip alçalarak değişkenlik göstermek; ilgili: → dalgalanma.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  13. 13.

    Zarara açık duruma getirme

    (-le) Kişinin sağlığını, güvenliğini veya önemli bir değerini zarar görebilecek duruma getirmek; ilgili: → tehlike.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  14. 14.

    İşi ciddiye almadan oyalanma

    (nesnesiz) Yapılması gereken işi ciddiye almak yerine zaman tüketip sonuç almamak; ilgili: → oyalanmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  15. 15.

    Başkasını keyfince yönlendirme

    (-le, mecaz) Karşısındakini yanıltarak veya baskı altında tutarak davranışlarına keyfince yön vermek; ilgili: → aldatmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  16. 16.

    Kişiyi önemsemeden eğlence yapma

    (-le, mecaz) Kişinin ciddiyetini veya duygularını hiçe sayıp onu eğlence konusu yapmak; ilgili: → küçümsemek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  17. 17.

    Huzurunu bozacak biçimde uğraşma

    (-le, mecaz) Kişinin huzurunu bozacak biçimde sürekli onunla uğraşmak; ilgili: → tedirgin.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  18. 18.

    Aslına müdahale ederek bozma

    (-le, mecaz) Veriyi, metni veya işleyişi amacına göre değiştirerek aslına ve güvenilirliğine zarar vermek; ilgili: → tahrif.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  19. 19.
    Yeni

    Şansa veya öngörüye para bağlama

    (-i, nesnesiz) Kazanç elde etme beklentisiyle şansa veya öngörülen bir sonuca para bağlamak; ilgili: → bahis.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:07:57 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

oynamak etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Oynamak, Eski Türkçe oyun adından türemiş oyna- fiilinin mastarıdır; Clauson, Stachowski ve Gülensoy fiili oyun'a addan fiil yapan -a- ekinin getirilmesiyle açıklar. Fiil Uygur Budist metinlerinde ve Kâşgarlı Mahmud'un sözlüğünde hem ‘oynamak, eğlenmek’ hem ‘biriyle oynaşmak’ anlamıyla geçer; Kutadgu Bilig'de çiçekler arasında oynayan karacalar anlatılır. Anadolu'da 14. yüzyıldan sonra ‘kumarda yitirmek’, ‘harcamak’ ve ‘güreşmek’ anlamlarını da kazanmış, Osmanlıcada ‘dans etmek’ ve ‘tiyatroda sahnelemek’ anlamlarına genişlemiştir.

  1. 9. yüzyıl · Eski Uygur Türkçesi: oyna-
  2. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: oyna-
  3. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: oyna-
  4. 13. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: oyna-
  5. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: oyna-
  6. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: oyna- ~ oyına-
  7. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: oyna-
  8. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: oynamak
  9. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: oynamak
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · oynamak

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Bu Madde Hakkında Sorular ve Yanıtlar

Sözlük bilgisi ile canlı BD ölçümlerini birlikte açıklayan seçilmiş yanıtlar.

Tümünü aç
Çok anlamlılık Maddebaşı

Vidası oynayan bir masa ile sahnede rol oynayan bir oyuncu hangi harekette buluşur?

Yerinde durmayan, kıpırdayan bir harekette buluşurlar. Oynamak, oyun adından türemiştir; Bitigçi fiile gevşek bir parçanın yerinde kıpırdamasından bir karakteri söz, mimik ve beden hareketleriyle canlandırmaya kadar uzanan on dokuz anlam verir.

İlgili Sözler

oynayabilme oynanma oynama oynanmak oynanabilir oynayış depremek kaymak oynatmak seyirmek çıkmak bez bebek buz pisti ifildemek

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.