vermek

Bitigçi Sözlük Maddesi

vermek

(-e, -i, yardımcı fiil, argo)
· 23 anlam
  1. 1.

    (-e, -i) Üzerinde, elinde veya yakınında olan bir şeyi birisine eriştirmek, iletmek; lütfetmek, lütfeylemek.

  2. 2.

    Bırakmak veya bağışlamak.

  3. 3.

    Ondan bilmek, atfetmek.

  4. 4.

    Düşünce veya bilgi anlatan şeyleri başkalarına bildirmek.

  5. 5.

    Bir nesnenin yönünü değiştirip onu başka tarafa çevirmek veya döndürmek.

  6. 6.

    Bir malı bedel karşılığında alıcıya devrederek satış işlemini gerçekleştirmek.

  7. 7.

    Kızı, kadını biriyle evlendirmek.

  8. 8.

    → yaymak (I).

  9. 9.

    Bitki ortaya çıkarmak.

  10. 10.

    Herhangi bir şey ortaya çıkarmak, oluşturmak.

  11. 11.

    Bir hâli bir kimse veya yerde hâkim kılmak.

  12. 12.

    Sahip olmasını sağlamak.

  13. 13.

    → kazandırmak.

  14. 14.

    → katmak.

  15. 15.

    Bir bütünden belirli miktarı başka amaç veya kişi için ayırıp kullanıma bırakmak.

  16. 16.

    Bir iş için para, zaman veya başka bir kaynağı kullanıp tüketmek.

  17. 17.

    Bir nesneyi düşmemesi veya durması için başka bir yüzeye yaslamak.

  18. 18.

    → doğurmak.

  19. 19.

    Bilgi edinmesi için göndermek.

  20. 20.

    → belirlemek.

  21. 21.

    (argo) Cinsel yönden kendisini kullandırmak.

  22. 22.

    (yardımcı fiil) Kök veya gövdeleri sonuna -ı (-i, -u, -ü) zarf-fiil eki almış fiillere gelerek tezlik bildiren birleşik fiiller oluşturur.

  23. 23.

    Elindeki parayı kaptırmak; uçlanmak.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 34

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

  1. 1

    720–735

    Orhon Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

    Biçim: ber-, berigme, bermiş, bertim · fiil

    Dönem anlamı

    Bir şeyi başka birinin kullanımına, eline ya da sahipliğine geçirmek.

    kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (2)
    (KT D14) y(a)bgug : ş(a)d(ı)g : (a)nta : b(e)rm(i)ş : b(i)r(i)ye : t(a)bg(a)ç : bod(u)n: y(a)gı (e)rm(i)ş : yır(ı)ya : b(a)z k(a)g(a)n : tokuz og(u)z

    Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 34

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    (BK G6) sün[(ü)şd(ü)m...................................... ] (BK G7) [b(e)r]t(i)m : (a)lp (e)rin : öl(ü)r(ü)p : b(a)lb(a)l : kılu : b(e)rt(i)m : (e)l(i)g y(a)ş(ı)ma : t(a)t(a)bı : bod(u)n : kııt(a)nda :

    Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 72

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (2)

    Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.

    Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

    Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: vermek

    1. güncel anlam

    Üzerinde, elinde veya yakınında olan bir şeyi birisine eriştirmek, iletmek; lütfetmek, lütfeylemek

    2. güncel anlam

    Bırakmak veya bağışlamak

    3. güncel anlam

    Ondan bilmek, atfetmek

    4. güncel anlam

    Düşünce veya bilgi anlatan şeyleri başkalarına bildirmek

    5. güncel anlam

    Bir nesnenin yönünü değiştirip onu başka tarafa çevirmek veya döndürmek.

    6. güncel anlam

    Bir malı bedel karşılığında alıcıya devrederek satış işlemini gerçekleştirmek.

    7. güncel anlam

    Kızı, kadını biriyle evlendirmek

    8. güncel anlam

    → yaymak (I)

    9. güncel anlam

    Bitki ortaya çıkarmak

    10. güncel anlam

    Herhangi bir şey ortaya çıkarmak, oluşturmak

    11. güncel anlam

    Bir hâli bir kimse veya yerde hâkim kılmak

    12. güncel anlam

    Sahip olmasını sağlamak

    13. güncel anlam

    → kazandırmak

    14. güncel anlam

    → katmak

    15. güncel anlam

    Bir bütünden belirli miktarı başka amaç veya kişi için ayırıp kullanıma bırakmak.

    16. güncel anlam

    Bir iş için para, zaman veya başka bir kaynağı kullanıp tüketmek.

    17. güncel anlam

    Bir nesneyi düşmemesi veya durması için başka bir yüzeye yaslamak.

    18. güncel anlam

    → doğurmak

    19. güncel anlam

    Bilgi edinmesi için göndermek

    20. güncel anlam

    → belirlemek

    21. güncel anlam

    Cinsel yönden kendisini kullandırmak

    22. güncel anlam

    Kök veya gövdeleri sonuna -ı (-i, -u, -ü) zarf-fiil eki almış fiillere gelerek tezlik bildiren birleşik fiiller oluşturur

    23. güncel anlam

    Elindeki parayı kaptırmak; uçlanmak

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Orhon Türkçesiber-fiil

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir şeyi başka birinin kullanımına, eline ya da sahipliğine geçirmek.

Çağdaş arama bağı: vermek · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • berigme (çekimli biçim)
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 21. satır
  • bermiş (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 14. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 12. satır
  • bertim (çekimli biçim)
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, güney yüzü, 7. satır; Kül Tigin Yazıtı, batı yüzü
Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · vermek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

verilme verme verilmek vermek kolay, almak zor almak atlas atmak aygın açmak barit bağım bravo demek emsal

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.