atmak

Bitigçi Sözlük Maddesi

atmak

(-e, -i, -den, nesnesiz, argo, teklifsiz konuşmada)
· 31 anlam

Fırlatma, uzaklaştırma, aktarma ve oluş bildiren eylemler

  1. 1.

    Fırlatma

    (-e, -i) Nesneyi kuvvet uygulayarak elden çıkarıp uzağa göndermek; ilgili: → fırlatmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Zemine bırakma

    (-e, -i) Tutulan nesneyi serbestçe zemine inecek biçimde elden çıkarmak; ilgili: → bırakmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    İlişiği sonlandırma

    (-e, -i) Birinin üyeliğine veya görevine son vermek; ilgili: → kovmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    İçine katma

    (-e, -i) Nesneyi başka bir nesnenin veya karışımın içine yerleştirmek; ilgili: → eklemek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Özensiz yerleştirme

    (-e, -i) Düzgünce yerleştirmeyi önemsemeden nesneyi bir yana bırakmak; ilgili: → koymak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    Ucu karşıya uzatma

    (-e, -i) Uzun ve esnek nesnenin ucunu uzaktaki tutunma noktasına ulaştırmak; ilgili: → götürmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  7. 7.

    Kısa taşıma

    (-e, -i) Eşyayı veya kişiyi bir araçla istenen konuma ulaştırmak; ilgili: → götürmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  8. 8.

    Elle vurma

    (-e) Avucuyla veya eliyle karşısındakine darbe indirmek; ilgili: → çarpmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  9. 9.

    Silahı ateşleme

    (-i) Ateşli düzeneği işleterek mühimmatın boşalmasını sağlamak; ilgili: → silah.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  10. 10.

    Mühimmatı gönderme

    (-e, -i) Mühimmatı veya delici cismi silahın gücüyle hedeflenen noktaya göndermek; ilgili: → mermi.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  11. 11.

    Sonraya erteleme

    (-e, -i) Kararlaştırılmış işi daha ileri bir tarihe aktarmak; ilgili: → ertelemek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  12. 12.

    Üstüne örtme

    (-e, -i) Isınmak veya korunmak amacıyla giyeceği ya da örtüyü bedenine sermek; ilgili: → örtü.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  13. 13.

    Sorumluluğu yükleme

    (-e, -i) Olumsuz olayın sorumlusu olarak başka birini göstermek; ilgili: → suç.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  14. 14.

    Oradan uzaklaştırma

    (-i, -den) Bulunmasını istemediği kişiyi bulunduğu yerden zorla uzaklaştırmak; ilgili: → kovmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  15. 15.

    Eşyayı elden çıkarma

    (-i) Artık işe yaramadığını düşündüğü eşyayı elden çıkarmak; ilgili: → çöp.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  16. 16.

    Gelenekten vazgeçme

    (-i) Yerleşmiş uygulamayı veya geleneksel eşyayı yaşamından çıkarmak; ilgili: → alışkanlık.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  17. 17.

    Dışarı çıkarma

    (-i) İçeride tutulan maddeyi bünyesinden dış ortama vermek; ilgili: → salıvermek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  18. 18.

    Patlayarak yıkma

    (-i) Patlayıcının gücüyle yapının bütünlüğünü bozup onu çökertmek; ilgili: → patlatmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  19. 19.

    Lifleri kabartma

    (-i) Sıkışmış pamuk veya yünü özel yay düzeneğiyle gevşetip kabartmak; ilgili: → ditmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  20. 20.

    Boya katının yarılması

    (nesnesiz) Yüzeyi kaplayan boya dökülmeden ince çatlak çizgileri oluşturmak; ilgili: → çatlamak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  21. 21.

    Tutunduğu yerden kopma

    (-den) Yüzeye tutunmayı sağlayan bağını yitirip oradan kopmak; ilgili: → çözülmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  22. 22.

    Kalbin vuruşu

    (nesnesiz) Yürek veya damar, kan dolaşımını duyuran düzenli vuruşlar yapmak; ilgili: → çarpmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  23. 23.

    Giysiyi çıkarma

    (-i) Üzerindeki giyeceği bunaldığı için hızla çıkarmak; ilgili: → giysi.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  24. 24.

    Kayıttan bölüm çıkarma

    (-i, -den) Kayıt veya metnin belirli bölümünü son biçime alınmayacak şekilde ayıklamak; ilgili: → silmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  25. 25.

    Karşılığı azaltma

    (-i) Tutarı önceki düzeyine göre azaltmak; ilgili: → değer.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  26. 26.

    İletiyi gönderme

    (-e, -i) Metin niteliğindeki iletiyi belirtilen alıcıya ulaştırmak; ilgili: → göndermek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  27. 27.

    Kişiyi terk

    (-i) Birlikte olduğu kişiden uzaklaşıp aralarındaki bağı kesmek; ilgili: → terk etmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  28. 28.

    Gizli yere götürme

    (-i, argo) Seçtiği kişiyi başkalarının bilmesini istemediği yere götürmek; ilgili: → götürmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  29. 29.

    Gerçeği çarpıtarak anlatma

    (nesnesiz, argo) Uydurduğu veya olduğundan büyük gösterdiği şeyleri gerçekmiş gibi anlatmak; ilgili: → söylemek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  30. 30.

    Bilmeden kestirme

    (nesnesiz, argo) Doğrusunu bilmediği soruya gelişigüzel bir cevap vermek; ilgili: → tahmin.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)
  31. 31.

    İçki içme

    (nesnesiz, teklifsiz konuşmada) Alkollü bir içeceği içmek; ilgili: → içki.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:16:17 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

atmak etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Atmak, Türkçenin en eski ve en yaygın fiillerinden biridir; incelenen kaynaklar onu Ortak Türkçe *at- ‘fırlatmak, ok atmak’ köküne bağlar. İlk güvenilir tanıkları Uygur metinlerindedir: ya kurup ok atıp ‘yay kurup ok atarak’. Kâşgarlı Mahmud er ok attı ‘adam ok attı’ ile taŋ attı ‘tan söktü’ örneklerini aynı maddede verir. Clauson'a göre fiilin temel anlamı fırlatmak ve ok atmaktır, sayısız mecaz kullanım buradan dallanır. Tan atmak deyimindeki fiili ise ÈSTJa ve EDA ayrı, eş sesli bir fiil sayar. Türkiye Türkçesinde yalan, nutuk, perende, tur atmak gibi pek çok kalıpta yaşar.

  1. 9. yüzyıl · Eski Uygur Türkçesi: at-
  2. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: at-
  3. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: at-
  4. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: at-
  5. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: at-
  6. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: at-
  7. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: at-
  8. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: atmak
  9. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: atmak
  10. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: atmak
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · atmak

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

atma atılma atılmak akın atak atış dren fink yay

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.