kesmek

720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

1. 1

   720–735

   Orhon Türkçesi

   Tarihsel kaynak

   Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

   Biçim: biç-, bıçdı · fiil

   Dönem anlamı

   Bir şeyi kesici araçla belirli ölçü ya da biçime göre kesmek.

   kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

   Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

   Birincil metin tanıklarını aç (1)

   çmt(a)n : ıg(a)ç : k(e)lür(ü)p : öz y(a)r [....................... ] (BKT G12) bunça : bod(u)n : s(a)çin : kuulk(a)kin : [b]ıçdı : (e)dgü : özl(i)k (a)tin : k(a)ra : kişin : kök : t(e)y(e)nin : s(a)ns(ı)z : k(e)lür(ü)p : koop :

   Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 74

   Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

   Kaynak dayanağını aç (2)

   Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

   Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.

   Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

   Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.

2. 2

   Canlı Bitigçi sözlük kaydı

   Günümüz Türkçesi

   Güncel sözlük

   Biçim: kesmek

   1. güncel anlam

   Ağzı bilenmiş bir aletle malzemenin bütünlüğünü bozarak onu bağımsız parçalara dönüştürmek; ilgili: → ayırmak.

   2. güncel anlam

   Bağlandığı veya yetiştiği tabana yakın yerden gövdeyi ayırmak; ilgili: → ayırmak.

   3. güncel anlam

   Malzemeyi kullanılacak büyüklükte, belirli biçimde dilimlere veya lokmalara dönüştürmek; ilgili: → ayırmak.

   4. güncel anlam

   Ağzı bilenmiş bir aleti vücuda uygulayarak doku bütünlüğünü bozmak; ilgili: → yara.

   5. güncel anlam

   Uzamış bölümün sonunu alarak boyunu kısaltmak; ilgili: → kısaltmak.

   6. güncel anlam

   Boğaz bölgesine bıçak uygulayarak hayvanın yaşamını sona erdirmek; ilgili: → boğazlamak.

   7. güncel anlam

   Sürmekte olan bir durumu veya rahatsızlığı ortadan kaldırmak; ilgili: → durdurmak.

   8. güncel anlam

   Yürütülen etkinliği daha sonra sürdürülebilecek biçimde bir süre durdurmak; ilgili: → ara.

   9. güncel anlam

   Daha önce sağlanan yardımı, hizmeti veya olanağı artık sunmamak; ilgili: → yoksun.

   10. güncel anlam

   Elektriğin veya boruyla iletilen maddenin geçişini durdurmak; ilgili: → akım.

   11. güncel anlam

   Yapılacak işin zamanını veya parasal karşılığını karara bağlamak; ilgili: → karar.

   12. güncel anlam

   Hak sahibine aktarılacak toplamın belirli payını kendi elinde tutmak; ilgili: → alıkoymak.

   13. güncel anlam

   Madeni paranın yüzeyine değer ve kimlik işaretlerini işleyerek para üretmek; ilgili: → basmak.

   14. güncel anlam

   Hareketin hızını veya ilerleme gücünü düşürerek yol almayı güçleştirmek; ilgili: → azaltmak.

   15. güncel anlam

   Kart yığınının üstünden alınan toplu öbeği alta taşıyarak sırasını değiştirmek; ilgili: → iskambil.

   16. güncel anlam

   Yol üzerinde engel oluşturarak ilerleyişi durdurmak; ilgili: → engellemek.

   17. güncel anlam

   → susmak

   18. güncel anlam

   Hastalıklı veya hasarlanmış vücut bölümünü cerrahi müdahaleyle uzaklaştırmak; ilgili: → ameliyat.

   19. güncel anlam

   Uzanan bir doğrultuyu enine aşarak onu ayrı bölümlere ayırmak; ilgili: → ayırmak.

   20. güncel anlam

   Yazılı veya görsel eserin belirli bölümlerini çıkararak uzunluğunu azaltmak; ilgili: → kısaltmak.

   21. güncel anlam

   Belirtilen renge veya başka niteliğe doğru belirgin biçimde dönüşmek; ilgili: → dönüşmek.

   22. güncel anlam

   Gerçekle bağı bulunmayan sözleri olmuş gibi anlatmak; ilgili: → uydurmak.

   23. güncel anlam

   Hava akımı veya düşük sıcaklık, ten üzerinde yakıcı acı duyumu yaratmak; ilgili: → yara.

   24. güncel anlam

   Bir kişinin eksiklerini öne çıkarıp onu kötüleyerek eleştirmek; ilgili: → eleştirmek.

   25. güncel anlam

   İlgi duyduğu kişiye uzun ve dikkatli bakışlar yöneltmek; ilgili: → bakmak.

   26. güncel anlam

   Birinin yaşamını acımasız ve kanlı yöntemlerle sona erdirmek; ilgili: → öldürmek.

   27. güncel anlam

   Sporcuyu bir karşılaşmada oynayacak kişiler arasına almamak; ilgili: → kadro.

   28. güncel anlam

   Bir işlem veya tutar için fatura, bilet ya da makbuz türünde belge düzenlemek; ilgili: → belge.

   29. güncel anlam

   Kişinin açlığını, isteğini veya başka gereksinimini yeterince karşılamak; ilgili: → doyurmak.