getirmek

Bitigçi Sözlük Maddesi

getirmek

(-e, -i, -de, yardımcı fiil, -den)
· 10 anlam

Bir yere taşıma, sonuç doğurma, bilgi iletme ve görev verme.

  1. 1.

    Hedefe ulaştırma

    (-e, -i) Kişiyi veya nesneyi başka bir noktadan konuşana ya da belirtilen hedefe doğru taşıyıp ulaştırmak; ilgili: → ulaştırmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:24:48 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Yanında bulundurma

    (-i, -de) Nesneyi yolculuk sırasında yanında veya üzerinde bulundurarak hareketine eşlik ettirmek; ilgili: → taşımak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:24:48 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Zaman eşiğine erişme

    (-i) Zamanın belirli bir eşiğine varmak veya o aşamaya gelindiğini düşünmek; ilgili: → erişmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:24:48 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Görüş veya gerekçe sunma

    (-i) Tartışılmak veya destek sağlamak üzere bir görüş, gerekçe ya da örnek sunmak; ilgili: → örnek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:24:48 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Sonuç doğurma

    (-i) Etkisiyle daha önce bulunmayan bir durumun veya olayın oluşmasına yol açmak; ilgili: → sağlamak (I).

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:24:48 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    Haberi iletme

    (-i) Haber veya mesajı ilgili kişiye ulaştırarak onun bu içerikten haberdar olmasını sağlamak; ilgili: → bildirmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:24:48 · Türkiye saati (UTC+3)
  7. 7.

    Kazanç sağlama

    (-i) Kişiye veya kuruluşa, yürütülen işin sonucu olarak gelir, yarar ya da başka bir kazanım sağlamak; ilgili: → yarar.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:24:48 · Türkiye saati (UTC+3)
  8. 8.

    Göreve yerleştirme

    (-e, -i) Yetki taşıyan bir görevi yürütmesi için kişiyi seçerek o konuma yerleştirmek; ilgili: → atamak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:24:48 · Türkiye saati (UTC+3)
  9. 9.

    Durum değiştiren yardımcı

    (yardımcı fiil) Durum veya nitelik gösteren adla birleşip nesnenin o koşula geçmesini sağlayan yardımcı eylem; ilgili: → dönüştürmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:24:48 · Türkiye saati (UTC+3)
  10. 10.

    Geçmişten aktarma

    (-i, -den) Geçmişten devralınan bilgi, alışkanlık veya geleneği sonraki döneme taşımak; ilgili: → miras.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:24:48 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 28

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

  1. 1

    720–735

    Orhon Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

    Biçim: kelür-, kelürti, kelürtüm, kelürüp · fiil

    Dönem anlamı

    Bir şeyi ya da kimseyi bulunulan veya belirtilen yere ulaştırmak.

    kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (2)
    bödke : kör(ü)gme : b(e)gl(e)rgü : y(a)n(ı)lt(a)çı siz : m(e)n : b[(e)ngü : t(a)ş tikd(i)m : t(a)bg](a)ç : k(a)g(a)nta : b(e)d(i)zçi : k(e)lürt(ü)m : b(e)d(i)z(e)t(ti)m : m(e)n(i)n : s(a)b(ı)m(ı)n : sım(a)dı :

    Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 28

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    (KT Kİ) [................ ] birle : kooşu totok : birle : sün(ü)şm(i)ş : (e)rin koop : öl(ü)rm(i)ş : (e)bin b(a)r(ı)min : k(a)lıs(ı)z : koop : k(e)lürti : kül tig(i)n: yiti ot(u)z : y(a)şına : k(a)rluk : bod(u)n : (e)rür b(a)rur :

    Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 43

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (2)

    Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.

    Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

    Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: getirmek

    1. güncel anlam

    Kişiyi veya nesneyi başka bir noktadan konuşana ya da belirtilen hedefe doğru taşıyıp ulaştırmak; ilgili: → ulaştırmak.

    2. güncel anlam

    Nesneyi yolculuk sırasında yanında veya üzerinde bulundurarak hareketine eşlik ettirmek; ilgili: → taşımak.

    3. güncel anlam

    Zamanın belirli bir eşiğine varmak veya o aşamaya gelindiğini düşünmek; ilgili: → erişmek.

    4. güncel anlam

    Tartışılmak veya destek sağlamak üzere bir görüş, gerekçe ya da örnek sunmak; ilgili: → örnek.

    5. güncel anlam

    Etkisiyle daha önce bulunmayan bir durumun veya olayın oluşmasına yol açmak; ilgili: → sağlamak (I).

    6. güncel anlam

    Haber veya mesajı ilgili kişiye ulaştırarak onun bu içerikten haberdar olmasını sağlamak; ilgili: → bildirmek.

    7. güncel anlam

    Kişiye veya kuruluşa, yürütülen işin sonucu olarak gelir, yarar ya da başka bir kazanım sağlamak; ilgili: → yarar.

    8. güncel anlam

    Yetki taşıyan bir görevi yürütmesi için kişiyi seçerek o konuma yerleştirmek; ilgili: → atamak.

    9. güncel anlam

    Durum veya nitelik gösteren adla birleşip nesnenin o koşula geçmesini sağlayan yardımcı eylem; ilgili: → dönüştürmek.

    10. güncel anlam

    Geçmişten devralınan bilgi, alışkanlık veya geleneği sonraki döneme taşımak; ilgili: → miras.

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Orhon Türkçesikelür-fiil

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir şeyi ya da kimseyi bulunulan veya belirtilen yere ulaştırmak.

Çağdaş arama bağı: getirmek · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • kelürti (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 1., 12. satırlar; Tengri Kağan Yazıtı, güney yüzü, 11., 15. satırlar
  • kelürtüm (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 25. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 14. satır
  • kelürüp (çekimli biçim)
    Tanıklık: Tengri Kağan Yazıtı, güney yüzü, 11., 12. satırlar

Tarihsel kaynaklardan derlem satırları

Her satır kendi kaynak birimini korur; farklı maddelerin metinleri birleştirilmez.

buns(u)z : bolt(a)çı s(e)n [...... (a)nta] kisre : t(a)bg(a)ç k[(a)g](a)nta : b(e)d(i)zçi : koop : k[(e)lürt(ü)m m(e)n(i)n] s(a)b(ı)m(ı)n sım(a)dı : içr(e)ki : b(e)d(i)zçig : ıt(t)ı : (a)n(a)r :

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 54 · çevriyazı güveni A

k'[............... Jt2 : içg(e)rt(i)m : k(a)l(ı)n.................(e)b(i)rü : k(e)lürt(ü)m : (e)ki ot(u)z : y(a)ş(ı)ma : t(a)bg(a)ç :

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 64 · çevriyazı güveni A

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · getirmek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

getirilme getirme getirilmek acayip adaklı amaçlı aparey arıtma bozmak boğmak bölmek caygın caymak delmek

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.