ilke

Bitigçi Sözlük Maddesi

ilke

(isim, mantık)
· 5 anlam

Yön veren kabul, başlangıç bilgisi, ilk madde, davranış ölçütü ve öncül.

  1. 1.

    Yönlendirici ana kabul

    (isim) Düşünceye veya uygulamaya yön veren, seçimlerde dayanak alınan ana kabul; ilgili: → düşünce.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:18:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Alanı öğrenmenin başlangıç bilgisi

    (isim) Bir alanı kavramak için önce öğrenilmesi gereken başlangıç bilgisi; ilgili: → bilgi.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:18:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Başka şeylerin türediği ilk madde

    (isim) → öge.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:18:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Davranışa yön veren ölçüt

    (isim) İnsanın neyi yapıp neyi yapmayacağını belirlerken benimsediği davranış ölçütü; ilgili: → kural.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:18:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Tartışmada başlangıç kabulü

    (isim, mantık) Akıl yürütmenin başında doğruluğu ayrıca sorgulanmadan kabul edilen önerme; ilgili: → öncül.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:18:57 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

ilke etimolojisi ve tarihsel dönemleri

İlke, ilk sözüne -e ekinin getirilmesiyle kurulmuş Türkçe bir sözdür; Gülensoy sözü il+k+e diye çözümler ve ‘prensip’ karşılığıyla verir. ‘İlk olan, başta bulunan’ düşüncesinden ‘temel düşünce, prensip’ anlamına varıldığı anlaşılır (Bitigçi açıklaması). Sözün eski metinlerde bu anlamla tanığı yoktur, XIX. yüzyıl sonu sözlüğü Kâmûs-ı Türkî'de de yer almaz; XX. yüzyılda kurulmuş yeni bir sözdür. Özön 1952'de Arapça mebde' maddesinde ilke'yi Fransızca *principe*'in karşılığı olarak ve XX. yüzyıla tarihleyerek verir. Tarihsel Derlem'de görülen ilke yazılışları başka bir söze aittir.

  1. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: ilke
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · ilke

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.