tek

Bitigçi Sözlük Maddesi

tek

I (sıfat, isim, zarf, matematik, mecaz)
· 8 anlam
  1. 1.

    (sıfat) Eşi, benzeri olmayan; vahit, yegâne.

  2. 2.

    (sıfat) Kadeh içinde belirli ölçüde olan (içki).

  3. 3.

    (isim) Birbirini tamamlayan veya aynı türden olan nesnelerden her biri.

  4. 4.

    (zarf) Önüne getirildiği cümleye istek ve özlem kavramı katar.

  5. 5.

    (zarf) → yalnızca.

  6. 6.

    (zarf, mecaz) Hiç, hiçbir.

  7. 7.

    (zarf) Yalnız başına.

  8. 8.

    (zarf, matematik) İki ile bölünemeyen (sayı).

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

tek etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Tek, ‘yalnız, ancak, bir tane’ anlamıyla Eski Türkçeden beri kullanılan Türkçe bir sözdür. İlk tanıkları IX–X. yüzyıl Uygur Budist çevirilerindedir: _tek bir ödün_ ‘yalnız bir kez’. Kâşgarlı Mahmud _tek keldim_ örneğini ‘bir şey istemeden, öylesine geldim’ diye açıklar; Clauson bunu ‘yalnızca geldim’ anlamının yanlış kavranması sayar. Eski Anadolu Türkçesinde söz ‘yeter ki’ anlamıyla dilek cümlelerinde sık geçer; ‘tek sayı’, ‘eşsiz’, ‘bir kadeh içki’ gibi anlamlar sonraki dönemlerde görülür. Stachowski sözü Farsça tak'a bağlar; erken Uygur tanıkları ve Sibirya dillerine uzanan karşılıklar bu görüşü zayıflatır (Bitigçi açıklaması).

  1. 9. yüzyıl · Eski Uygur Türkçesi: tek
  2. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: tek
  3. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: tek
  4. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: tik ~ tek
  5. 15. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: tek ~ tik
  6. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: tek ~ dek
  7. 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: tek
  8. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: tek
  9. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: tek
  10. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: tek
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · tek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Bu Madde Hakkında Sorular ve Yanıtlar

Sözlük bilgisi ile canlı BD ölçümlerini birlikte açıklayan seçilmiş yanıtlar.

Tümünü aç
Çok anlamlılık Maddebaşı

Tek sözcüğü hem eşi olmayanı hem de bir çiftin parçasını nasıl anlatabilir?

Çünkü iki anlam da bir taneye bakar; fark, o tanenin neye göre sayıldığındadır. Eşi olmayan tek, kendi türü içinde yalnızdır; çorabın teki ise ait olduğu çiftin içinde yalnızdır. Biri bütünün kendisini, öbürü bütünün bir parçasını tek sayar.

İlgili Sözler

cebirsel bağımsızlık sıralılık cebirsel eşitlik matematiksel işlem kuvvet serisi tamsayılı programlama modeli tahmin aralığı eşlenik tam çizge çıkartılış metrik uzay doğrusal birleşim koordinat düzlemi kısıt programlama

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.