tepe

(isim, anatomi, coğrafya, matematik, teklifsiz konuşmada)

· 8 anlam

1.

(isim) Bir şeyin en üstteki bölümü; kaban (I).
2.

(isim) Bir yerin, bir nesnenin ve benzerlerinin üstü, hizası.
Son güncelleme (Türkiye saati): 25.09.2026 10:14:19
3.

(isim, teklifsiz konuşmada) Birinin yanı başı, baş ucu.
4.

(isim, anatomi) Başın üst, kafatasının iki kulak arasında kalan bölümü.
5.

(isim, coğrafya) Yüksekliği genellikle birkaç yüz metreyi geçmeyen, çok kez tek başına, yamaçları yatık yer biçimi.
6.

(isim, matematik) Çokgende veya çok yüzlüde köşelerden her biri.
7.

(isim, matematik) İkizkenar bir üçgende eşit kenarların kesişme noktası.
8.

(isim, matematik) Bakışım ekseni bulunan bir eğrinin veya yüzeyin bu eksenle kesişme noktalarından her biri.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat

Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 38

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği

1

720–735
Orhon Türkçesi
Tarihsel kaynak

Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

Biçim: baş, başda, başınta, başına · ad

Dönem anlamı

İnsan ve hayvan bedeninin üst ya da ön bölümü; bir şeyin başlangıcı veya en yüksek yeri.
anlam ve biçim sürekliliği
Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

Birincil metin tanıklarını aç (2)
tor(u)g (a)t : bin(i)p : t(e)gdi : ol (a)t (a)nta : ölti : y(a)r(ı)kınta : y(a)lm(a)sınta : yüz (a)rtuk : okun urtı : yüz[(i)ne] : b(a)şına : bir t[(e)gm(e)di............ ]
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 38
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
tig(i)n: yiti ot(u)z : y(a)şına : k(a)rluk : bod(u)n : (e)rür b(a)rur : (e)rkli: y(a)gı boltı: t(a)m(a)g ıduk: b(a)şda : sün(ü)şd(ü)m(i)z : (KT K2) [kül] tig(i)n : ol sün(ü)şde : ot(u)z : y(a)ş(a)yur (e)rti : (a)lp ş(a)lçı :
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 43
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

Kaynak dayanağını aç (2)
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.
2

Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Güncel sözlük

Biçim: tepe

1. güncel anlam

Bir şeyin en üstteki bölümü; kaban (I)

2. güncel anlam

Bir yerin, bir nesnenin ve benzerlerinin üstü, hizası

3. güncel anlam

Birinin yanı başı, baş ucu

4. güncel anlam

Başın üst, kafatasının iki kulak arasında kalan bölümü

5. güncel anlam

Yüksekliği genellikle birkaç yüz metreyi geçmeyen, çok kez tek başına, yamaçları yatık yer biçimi

6. güncel anlam

Çokgende veya çok yüzlüde köşelerden her biri

7. güncel anlam

İkizkenar bir üçgende eşit kenarların kesişme noktası

8. güncel anlam

Bakışım ekseni bulunan bir eğrinin veya yüzeyin bu eksenle kesişme noktalarından her biri

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Orhon TürkçesibaşadAnlamdan eşleşti: tepe

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: İnsan ve hayvan bedeninin üst ya da ön bölümü; bir şeyin başlangıcı veya en yüksek yeri.

Çağdaş arama bağı: baş · biçim ve anlam sürekliliği · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

başda (çekimli biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 1. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 25., 29. satırlar
başınta (çekimli biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 6. satır
başına (çekimli biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 33. satır

Tarihsel kaynaklardan derlem satırları

Her satır kendi kaynak birimini korur; farklı maddelerin metinleri birleştirilmez.

(BK D25) t(a)pa : sül(e)d(i)m : bod(u)n(u)g : (a)nta buzd(u)m : t(a)b[g(a)ç o]n totok : b(e)ş tüm(e)n : sü k(e)lti : ıduk b(a)şda : sün(ü)şd(ü)m : ol süg : (a)nta yook kışd(ı)m : y(e)g(i)rmi: y(a)ş(ı)ma : b(a)sm(ı)l: ıduk(ku)t:

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 64 · çevriyazı güveni A

(BK D29) bir : y(a)ş(ı)ma : k(a)rluk : bod(u)n : buns(u)z [(e)r]ür : b(a)rur : (e)rkli : y(a)gı boltı : t(a)m(a)g ıduk : b(a)şda : sün(ü)şd(ü)m(i)z : k(a)rluk : bod(u)n(u)g : öl(ü)rt(ü)m : (a)nta (a)lt(ı)m

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 66 · çevriyazı güveni A

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · tepe

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

tepeli tepecik tepelik tepesiz tepeleme tepe alma tepe gücü tepelemek tepelenme tepelenmek tepe yapmak açıortay bakışım vektör gösterimi

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.