Sorular ve Yanıtlar

Sözlük ve canlı derlem verisini birlikte açıklayan bilgi alanı

Bu bölüm sözlük maddeleri ve anlamları üzerine soruları; tanım, köken, çekimli biçim, bağlam, eş kullanım, değerlik, sözcük ağı ve yaşam eğrisi gibi konulardaki kaynaklı açıklama ve derlem çıkarımlarını bir araya getirir. Etimoloji Atlası, etimoloji kartları, tarihsel dönemler ve zaman kapsülünün nasıl kullanılacağını Özelliklerin Kullanımı bölümünde bulabilirsiniz.

Toplam soru
288
Maddebaşı
144
Anlam / tanım
144
Yeni madde sorusu
86
İncelenen madde
180
Yanıtları nasıl okumalı?

Sözlük özelliklerinin birlikte okunması

Maddebaşı, anlam, tanım, gönderme, köken, çekimli biçim, bağlam, alan ve tür yayılımı, eş kullanım, değerlik, hibrit sözcük ağı ve yaşam eğrisi birlikte değerlendirilir. Yeni eklenen sözcükler de yayımlanmış tanımlanabilirlik kanıtlarıyla bu kapsama girer.

Derlem kanıtı ve çıkarımlar

Geçiş sayısı ve derlem büyüklüğü güncel ölçümlerden okunur; yayım sırasında incelenmiş kanıttan gelen sayı ayrıca etiketlenir. Bağlamlar soruyu açıklayan sınırlı örneklerle sunulur. Çıkarımları kapsam ve sınırlılık bilgileriyle birlikte okuyun: derlemde gözlenen eğilimler değişmez dil bilgisi kuralları değildir.

Tümü Maddebaşları Anlamlar / Tanımlar Yeni Eklenen Sözcükler

288 soru ve yanıt

Anlam / Tanım Tanım dal “Bilim dalı” denildiğinde dal sözcüğü bir araştırmacıyı mı, uzmanlık alanını mı gösterir?

Bu kullanımda kişi veya bina değil, daha geniş bir bilgi alanı içinde ayrışan araştırma ve uzmanlık konusu anlatılır.

İncelenen Bitigçi tanımı
Bir bilim alanının içinde yer alan ana bilim dalında alt alan
Bir bilim dalının bağımsızlığı veya başka alanlarla ilişkisi tartışılırken gönderge, o alanda çalışan tek bir kişi değildir. İnceleme konusu ve yöntem çevresiyle ayrılan bilgi alanıdır. Derlemde bilim dalının bağımsızlığına ve leksikografi ile leksikolojiye değinen cümleler bu soyut alan kullanımını görünür kılar.
Canlı geçiş
486346
Milyon başına
96.3183
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0

Bağlam

İletişim alanına yönelik olarak geliştirilen kuramların bu bilim dalının bağımsızlığına büyük etkileri olmuştur.
İhtiyaçtan doğan bilim dalı için leksikografi ve leksikoloji terimleri kullanılmıştır.
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt, dal maddesinin bilim alanıyla ilgili anlamını ve tam öbek tanıklarını ele alır.

Sınırlılık: Sözlüksel açıklama, üniversitelerin bölüm ve ana bilim dalı adlarını veya idari örgütlenmesini tek biçime bağlamaz.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Maddebaşı Anlam ayrımı dal Ağaç dalı ile bir uzmanlık dalının aynı madde altında bulunması nasıl açıklanabilir?

Bir bütünden ayrılan kol düşüncesi iki kullanımı ilişkilendirir; biri bitkinin bölümünü, diğeri bir alanın uzmanlaşmış bölümünü anlatır.

Kırılan dal parçalarından söz eden cümlede fiziksel bir parça vardır. Uzmanlaşma dalından söz eden cümlede ise bilgi veya çalışma alanı bölümlenir. Bölünme ve bütüne bağlı kalma ilişkisi, iki kullanım arasında anlaşılır bir kavramsal bağ kurar; ancak bu bağ her ikisini tek tanımla açıklamayı gerektirmez.
Canlı geçiş
486346
Milyon başına
96.3183
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0

Bağlam

Öte yandan, kırılan dal parçalarının yola da savrulduğu, bu durumun trafik güvenliğini tehlikeye attığı bildirildi.
Aynı uzmanlaşma dalına ait fonksiyonları veya bunların alt ayrımıarına ait aynı türden işleri bir bölümde toplamak, verimin arttırılmasında büyük rol oynayan bir etken olacaktır.
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Karşılaştırma, dal maddesindeki mevcut anlamlar ile fiziksel ve uzmanlık bağlamlarını kapsar.

Sınırlılık: Kavramsal benzerlik, anlamların hangi tarihte veya hangi sırayla ortaya çıktığının kanıtı değildir.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Anlam / Tanım Tanım kök Dil bilgisindeki “kök”, bir sözcüğün ilk birkaç harfi demek midir?

Hayır; kök, rastgele seçilmiş bir başlangıç parçası değil, sözcüğün yapısıyla ve anlamıyla ilişkili temel birimdir.

İncelenen Bitigçi tanımı
Kelimenin ekleri çıkarıldıktan sonra kalan anlamlı bölümü: Kırdırmak kelimesinin kır-, taşlık kelimesinin taş bölümü köktür
Sözcüğün başlangıcından belirli sayıda harf almak biçimbilgisel çözümleme sayılmaz. Eklerin işlevi ve kalan parçanın anlam ilişkisi birlikte incelenir. “Kelime köklerinin tespit edilmesi” bağlamı da harf saymaktan farklı bir çözümleme işlemini adlandırır. Maddeye bağlı tanım, bu temel birimi cümledeki çekimli biçimden ayırmaya yardımcı olur.
Canlı geçiş
478637
Milyon başına
94.7916
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0

Bağlam

Dördüncü aşamada kelime köklerinin tespit edilmesine yönelik 63 kelime kökü tanımlanmıştır.
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt, kök maddesinin dil bilgisi anlamını ve kelime kökü sorgusundan seçilmiş tanığı açıklar.

Sınırlılık: Bu açıklama köken çözümlemesi değildir; bugünkü biçimbilgisel ayrım, sözcüğün tarihini tek başına kanıtlamaz.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Maddebaşı Çok anlamlılık kök “Kök” sözcüğünün botanik, dil bilgisi ve matematikteki kullanımları nasıl ayırt edilir?

Aynı yazılış, her alanda aynı nesneyi anlatmaz; anlamı, ilgili tanım ile cümlede kurulan ilişki birlikte belirler.

Bitki söz konusu olduğunda toprağa bağlanan bölüm, sözcük çözümlemesinde anlam taşıyan temel birim, denklemde ise koşulu sağlayan değer öne çıkar. İncelenen derlemdeki “birim kök” ve “kök dizin” kullanımları da farklı alan bağlamları gösterir. Bu örneklerin ortak yazılışı, bütün geçişleri tek tanım altında yorumlamak için yeterli değildir.
Canlı geçiş
478637
Milyon başına
94.7916
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0

Bağlam

Birim kökün olması değişkenin durağan olmaması ve tahmincilerin hatasız ve sapmasız yapılamayacağı anlamına gelmektedir.
Kök dizin üzerinde çalışmak istiyorsunuz, öncelikle dikkatli olmanızı öneririm zira sistem orada kurulu.
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama, mevcut madde içindeki numaralı anlamları ve seçili derlem bağlamlarını karşılaştırır.

Sınırlılık: Alan adı tek başına kesin anlam etiketi değildir; aynı alandaki her cümle de aynı anlamı taşımayabilir.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Anlam / Tanım Anlam ayrımı Bitigçi'ye yeni eklenen zorluk eğrisi Bir oyun veya öğrenme etkinliğinde “zorluk eğrisi” neden sürekli yükselmek zorunda değildir?

Eğri, güçlüğün yalnız artışını değil, aşamalar boyunca nasıl değiştiğini gösterir; öğrenme, dinlenme, pekiştirme ve sınama bölümleri geçici düşüşler veya dalgalanmalar gerektirebilir.

İncelenen Bitigçi tanımı
Bir oyun ya da öğrenme etkinliğinde görevlerin gerektirdiği bilgi, beceri, hız ve karar karmaşıklığının aşamalar ilerledikçe nasıl yükseldiğini, azaldığını veya dalgalandığını gösteren tasarım örüntüsü.
İlerleyen her aşamayı öncekinden daha güç yapmak, oyuncunun ya da öğrencinin yeni beceriyi edinmesine zaman bırakmayabilir ve birikmiş yükü yönetilemez hâle getirebilir. Tasarımcı bu nedenle yeni bir mekanik tanıtıldığında düşük riskli deneme alanı açabilir, yoğun bir sınamadan sonra daha kolay bir pekiştirme bölümü koyabilir veya farklı becerileri ölçen görevler arasında dalgalanma oluşturabilir. Zorluk eğrisi bu düzenin zaman içindeki biçimini gösterir; yükselen, basamaklı, dalgalı veya belirli noktalarda düşen bir yapı taşıyabilir. Ayırıcı olan sürekli artış değil, bilgi, beceri, hız ve karar karmaşıklığının ilerleyiş boyunca bilinçli biçimde dengelenmesidir.
İncelenen kanıt geçişi
11
Milyon başına
0.0022
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Sözcük ağı: 9 düğüm, 10 bağlantı Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Zorluk eğrisi, kılavuz, oyuncudan beklenen beceri ve karar karmaşıklığının düşük riskli denemeden bağımsız uygulamaya doğru kademeli değişimini tasarım örüntüsü olarak açıklamaktadır.
Zorluk eğrisi, ders planı, oyun dengeleme ve ilerleme kapsamında görev güçlüğünün aşamalar boyunca nasıl artırılıp azaltılacağını temel tasarım konusu olarak ele almaktadır.

İlgili sözlük aramaları

öğrenme eğrisi oyun dengeleme görev karmaşıklığı
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama, oyun ve öğretim tasarımında görev güçlüğünün aşamalara göre doğrusal olmayan değişimini ele alır.

Sınırlılık: Eğrinin uygun biçimi hedef kitleye, öğrenme amacına ve oyun türüne bağlıdır; tek bir ideal desen bütün uygulamalara uymaz.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Anlam / Tanım Tanım Bitigçi'ye yeni eklenen zengin iletişim hizmetleri “Zengin iletişim hizmetleri” neden her türlü gelişmiş mesajlaşma hizmetinin genel adı değildir?

Bu ad RCS çerçevesine bağlıdır; ortak mesajlaşma yetenekleri ve teknik kurallar farklı aygıt ve şebekeler arasında birlikte çalışmayı amaçlar.

İncelenen Bitigçi tanımı
Klasik kısa mesajı internet bağlantısı üzerinden yüksek çözünürlüklü görsel ve video paylaşımı, grup konuşması, yazıyor ve okundu bilgisi, doğrulanmış işletme hesabı gibi işlevlerle genişleten mobil mesajlaşma protokolü.
RCS yalnız zengin içerik sunan herhangi bir uygulamanın adı değildir. Görsel paylaşımı, grup konuşması ve durum bilgisi gibi yetenekler ortak teknik kurallarla ilişkilendirilir. GSMA Universal Profile, desteklenen yetenekler ve birlikte çalışabilirlik için ortak bir çerçeve sunar. Tanımdaki “protokol” sözü tek bir ileti biçimi veya tek başına bir uygulama gibi yorumlanmamalıdır; birden çok teknik belirtim ve hizmet işlevi birlikte çalışır.
Canlı geçiş
1
Milyon başına
0.0002
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Sözcük ağı: 0 düğüm, 0 bağlantı Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Zengin iletişim hizmetleri, destek belgesi, internet bağlantısı üzerinden yüksek çözünürlüklü içerik, grup konuşması ve okundu bilgisi sunan yeni kuşak mobil mesajlaşma protokolünü açıklamaktadır.
Zengin iletişim hizmetleri, teknik açıklama, SMS'in işlevlerini görsel içerik, etkileşimli düğmeler, teslim bilgisi ve işletme doğrulamasıyla genişleten ileti standardını tanıtmaktadır.

İlgili sözlük aramaları

kısa mesaj anlık mesajlaşma mobil iletişim
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt, RCS adlandırmasını genel mesajlaşma hizmetlerinden ve tek bir uygulamadan ayırır.

Sınırlılık: Desteklenen işlevler işletmeciye, aygıta ve protokol sürümüne göre değişebilir; her kullanımda bütün özellikler bulunmayabilir.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Maddebaşı Çekimli biçimler Bitigçi'ye yeni eklenen zarf türetme Bir sözcüğün cümlede zarf görevi üstlenmesi neden her zaman “zarf türetme” gerçekleştiğini göstermez?

Zarf görevi sözdizimsel kullanımı, zarf türetme ise kök veya gövdeye yapım eki getirilerek kalıcı bir sözlükbirim kurulmasını anlatır.

Türkçede bir adın durum eki almış biçimi, bir sıfat veya bir ikileme cümlede eylemin zamanını, biçimini ya da ölçüsünü bildirebilir. Bu kullanım öğeye zarf işlevi kazandırsa da her örnekte yeni bir sözlükbirim oluşmaz. Zarf türetmede ise kök veya gövdeye getirilen yapım eki sonucunda anlamı ve kullanım alanı görece yerleşmiş yeni bir birim ortaya çıkar. Ayrımın temelinde görev ile sözcük yapısı arasındaki fark vardır: Sözdizimsel görev bağlama göre değişebilir, türetme ise biçimbilgisel kuruluş ve sözlüksel kalıcılık gerektirir. Bu nedenle çözümlemede yüzeyde “nasıl, ne zaman, ne ölçüde” sorularına yanıt vermek tek başına yapım sürecinin kanıtı sayılmaz.
Canlı geçiş
51
Milyon başına
0.0101
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Sözcük ağı: 9 düğüm, 9 bağlantı Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Zarf türetme, makale, tarihsel dönemlerden Türkiye Türkçesine uzanan örneklerde ad köklerinden belirteç işlevli sözler kurulmasını ve bu işlevi üstlenen eki incelemektedir.
Zarf türetme, tez, isimlerden belirteç görevli yeni sözler yapan ekleri ayrı bir yapım kategorisi altında örnekleriyle sınıflandırmaktadır.

İlgili sözlük aramaları

zarf türetme sözdizimsel görev
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama, Türkçede zarf işlevi ile yapım ekine dayalı sözlüksel türetme arasındaki biçimbilgisel ayrımı ele alır.

Sınırlılık: Bir biçimin sözlükselleşme derecesi geçişli olabilir; tek bir cümle kalıcı türetim kararını her zaman kesinleştirmez.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Anlam / Tanım Anlam ayrımı Bitigçi'ye yeni eklenen zımni işlem İdarenin bir başvuru karşısında susması her durumda “zımni ret” anlamına mı gelir?

Hayır; susmanın hukuki sonuç doğurması ve bu sonucun kabul mü ret mi sayılacağı, ilgili kanunun belirlediği süre ve kurala bağlıdır.

İncelenen Bitigçi tanımı
İdarenin açık ve yazılı bir karar açıklamaması hâlinde, başvuru karşısındaki susmasına kanunda öngörülen sürenin sonunda kabul ya da ret sonucu bağlanmasıyla ortaya çıkan idari karar türü.
Gündelik anlamda yanıt verilmemesi yalnız bir hareketsizliktir. Zımni işlemde ise hukuk düzeni, idarenin belirli süre boyunca açık karar bildirmemesine sonuç bağlar; böylece kişi belirsiz biçimde beklemek yerine başvurusunun kabul veya reddedilmiş sayıldığı noktayı bilir. Birçok düzenlemede susma ret sonucuna bağlanabilse de bazı başvuru türlerinde kabul sonucu da doğabilir. Bu nedenle terim, zımni ret kavramından daha geniştir. Tanımdaki kanuni süre ve kabul ya da ret seçenekleri, her sessizliği idari karar saymayı ve sonucu peşinen ret olarak okumayı önleyen ayırıcı unsurlardır.
Canlı geçiş
37
Milyon başına
0.0073
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Sözcük ağı: 9 düğüm, 8 bağlantı Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Zımni işlemler idari işlemin şekil unsuruna bir istisna teşkil eder!
İdarenin yaptığı sözlü işlemler ve zımni işlemlerin bu ilke dışında değerlendirilmesi bireylerin idare karşısındaki güçsüzlüğünü bu işlemlerle sınırlı da olsa sürdürecektir.

İlgili sözlük aramaları

zımni ret zımni kabul idari sessizlik
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt, idari sessizlik ile kanunun sonuç bağladığı zımni işlem arasındaki farkı kabul ve ret olasılıklarıyla açıklar.

Sınırlılık: Uygulanacak süre ve sonuç başvuru türüne göre değişebilir; somut olayda ilgili mevzuat ayrıca incelenmelidir.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Maddebaşı Anlam ayrımı Bitigçi'ye yeni eklenen zımni feragat Bir hak sahibinin sessiz kalması, tek başına “zımni feragat” bulunduğunu göstermeye yeter mi?

Genellikle yeterli değildir; sessizliğin, hakkı kullanma niyetiyle açıkça bağdaşmayan davranışlar ve olayın hukuki koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Feragat, bir haktan yararlanma iradesinin bırakılmasıdır; zımni biçiminde bu irade açık bir sözle değil, davranışlardan çıkarılır. Ancak kişi hakkını bilmediği, henüz kullanma zamanı gelmediği veya başka bir nedenle beklediği için de sessiz kalabilir. Bu nedenle yalnız geçen süreye bakmak, vazgeçme iradesini olduğundan fazla yorumlama tehlikesi taşır. Hakkın kullanılmasına ters düşen işlem yapmak, karşı tarafın buna güvenerek konumunu değiştirmesine yol açmak veya kanunun belirlediği koşullarda uzun süre itiraz etmemek daha güçlü göstergeler olabilir. Maddebaşının çekirdeği, sessizliğin kendisi değil, davranış bütününden hukuken vazgeçme sonucunun çıkarılmasıdır.
Canlı geçiş
20
Milyon başına
0.004
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Sözcük ağı: 9 düğüm, 12 bağlantı Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

İşte bunlar zımni feragat sayılabilen durumlara birer örnek teşkil etmektedir.
Bune karşılık, şuf'a davası devam ederken şuf ' alı payın bir bölümünün davacıya temlik edilmesi zımni feragat anlamına gelmez (52).

İlgili sözlük aramaları

açık feragat hak kaybı zımni muvafakat
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama, açık feragat ile davranıştan çıkarılan feragat arasındaki ayrımı ve sessizliğin sınırlı kanıt değerini ele alır.

Sınırlılık: Feragatin geçerlilik koşulları hak türüne ve ilgili mevzuata göre değişir; bu açıklama somut olay için hukuki görüş oluşturmaz.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Anlam / Tanım Tanım Bitigçi'ye yeni eklenen zorunlu tüketim “Zorunlu tüketim” tanımındaki zorunluluk, herkesin aynı mal ve hizmetleri aynı miktarda kullanması anlamına mı gelir?

Hayır; zorunluluk tek tek ürünlerin ve miktarların eşitliğini değil, yaşamı sürdürmeye yönelik temel gereksinim harcamalarının bütçeden bütünüyle çıkarılmasının güç olmasını anlatır.

İncelenen Bitigçi tanımı
Beslenme, barınma, giyinme, ısınma ve temel ulaşım gibi yaşamın sürdürülmesi için ertelenmesi güç gereksinimlere yönelik mal ve hizmet kullanımının oluşturduğu; gelir değişse de bütçeden tümüyle çıkarılamayan harcama türü.
Beslenme, barınma veya ısınma gereksinimi geneldir; ancak bu gereksinimlerin hangi ürünle, ne ölçüde ve hangi maliyetle karşılandığı hane yapısına, iklime, gelire ve kamu hizmetlerine göre değişir. Ekonomik kavram bu çeşitliliği yok saymaz. Asıl vurgu, gelir düştüğünde bile bazı harcama kalemlerinin sıfıra indirilememesi ve başka harcamalara göre daha güç ertelenmesidir. Bu nedenle zorunlu tüketim, kişisel tercih bulunmadığı anlamına gelmez; tercihlerin temel gereksinim sınırı içinde yapıldığını gösterir. Tanımın mal ve hizmet kullanımını birlikte anması da yalnız satın alınan nesneleri değil, barınma ve ulaşım gibi hizmetleri kapsamasını sağlar.
Canlı geçiş
666
Milyon başına
0.1319
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Serbestlik: %77.1 · serbest Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Bazı katılımcılar ihtiyaç temelli zorunlu tüketim yolunu tercih etmektedir.
Enerji ürünlerinin günümüzde konutlarda ısınma, aydınlatma, yemek pişirme amacıyla kullanılması bu ürünleri zorunlu tüketim maddeleri hâline getirmektedir.

İlgili sözlük aramaları

zorunlu harcama ihtiyari tüketim geçim maliyeti
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt, iktisadi zorunluluğu ürün ve miktar tekdüzeliğinden ayırarak bütçe içindeki ertelenemezlik özelliğini açıklar.

Sınırlılık: Hangi harcamanın zorunlu sayılacağı toplumsal koşullara ve ölçüm yöntemine göre değişebilir; sınır bütünüyle sabit değildir.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Maddebaşı Anlam ayrımı Bitigçi'ye yeni eklenen zorunlu eğitim süresi “Zorunlu eğitim süresi” ile bir kişinin okulda geçirdiği toplam süre neden aynı şey değildir?

İlki mevzuatın devam yükümlülüğü getirdiği kademelerin toplam yılını, ikincisi ise okul öncesi, yükseköğretim, tekrar veya ara verme gibi kişisel süreleri de içerebilen fiilî geçmişi gösterir.

Zorunlu eğitim süresi, devletin hangi yaşlar veya öğretim kademeleri arasında okula devamı hukuken gerekli saydığını ölçen bir politika göstergesidir. Bir kişinin eğitim yaşamı ise bu sınırın öncesinde başlayabilir, sonrasında sürebilir ya da sınıf tekrarı ve kesinti nedeniyle farklı uzunlukta gerçekleşebilir. Bu yüzden ortalama öğrenim yılı, beklenen eğitim süresi ve zorunlu eğitim süresi aynı istatistik değildir. Kavramın tanımında kanun, başlangıç kademesi ve toplam yıl özelliklerinin birlikte verilmesi, kişisel okul geçmişiyle kurumsal yükümlülük arasındaki farkı korur. Ülke veya dönem değiştiğinde sayı değişebilir, fakat adlandırılan ölçütün türü değişmez.
İncelenen kanıt geçişi
41
Milyon başına
0.0081
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Sözcük ağı: 9 düğüm, 8 bağlantı Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Zorunlu eğitim süresi, öğrenci ilgisine göre yönlendirme, YÖK'ün yapısı, özel üniversitelere dair yasal düzenlemeler, ortaöğretim programları, mesleki ve teknik eğitim üzerinde durulan diğer konulardan olmuştur.
Türkiye'de zorunlu eğitim süresi, 2012 senesinde gerçekleştirilen bir yasal düzenleme ile 12 yıla çıkarıldı.

İlgili sözlük aramaları

öğrenim süresi beklenen eğitim süresi örgün eğitim
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama, hukuki eğitim yükümlülüğünü bireysel okul geçmişi ve öteki eğitim göstergelerinden ayırır.

Sınırlılık: Sürenin sayısal değeri ülke ve mevzuat dönemine bağlıdır; tek bir yıl sayısı kavramın evrensel tanımı olarak verilemez.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Anlam / Tanım Anlam ayrımı Bitigçi'ye yeni eklenen zorunlu çalıştırma Hukuki anlamdaki “zorunlu çalıştırma” neden hoşlanılmayan veya sözleşmeyle üstlenilmiş her işi kapsamaz?

Ayırıcı ölçüt işin güç veya istenmeyen olması değil, kişinin özgür ve geçerli rızasının bulunmaması ile işi reddetmesine karşı bir yaptırım tehdidinin birlikte varlığıdır.

İncelenen Bitigçi tanımı
Bir kişinin gönüllü rızası olmadan ve ceza, yaptırım, özgürlükten yoksun bırakma ya da benzeri bir baskı tehdidi altında emek vermeye mecbur edilmesi; hukukta dar istisnalar dışında yasaklanan uygulama.
Bir çalışan üstlendiği görevi yorucu bulabilir veya belirli saatlerde çalışma yükümlülüğü taşıyabilir; bunlar tek başına hukuki kavramı oluşturmaz. Zorunlu çalıştırmada kişi emeğini özgür iradesiyle sunmaz ve işi bırakması ya da reddetmesi hâlinde ceza, hak kaybı, özgürlükten yoksun bırakma veya benzeri ciddi bir baskıyla karşılaşır. Rıza ile tehdit unsurunun birlikte incelenmesi, gündelik dildeki “mecburen çalıştım” sözünü hukuk alanındaki dar anlamdan ayırır. Tanımın sonunda istisnalara işaret edilmesi de her kamusal yükümlülüğün otomatik olarak yasak kapsamına girmediğini, değerlendirmenin ilgili hukuk düzenine göre yapılması gerektiğini gösterir.
Canlı geçiş
217
Milyon başına
0.043
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Sözcük ağı: 9 düğüm, 11 bağlantı Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Görüldüğü gibi mevcut istisnalar zorla veya zorunlu çalıştırma yasağı için öngörülmüştür.
Yine angaryadan farklı olarak zorunlu çalıştırma yasağında kişi emeğinin karşılığını alsa bile, psikolojik nedenler dolayısıyla bunun devamlılığı kişiye eza vermekte ve bazı durumlarda bu yasağa istisnalar getirilebilmektedir.

İlgili sözlük aramaları

angarya çalışma yükümlülüğü emek sömürüsü
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt, kavramın hukuki çekirdeğini rıza yokluğu ve yaptırım tehdidi üzerinden gündelik zorunluluktan ayırır.

Sınırlılık: Belirli bir olayın hukuki niteliği mevzuat ve somut koşullara bağlıdır; sözlük tanımı tek başına hukuk kararı vermez.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Maddebaşı Bağlam Bitigçi'ye yeni eklenen ziyaretçi dolaşımı “Ziyaretçi dolaşımı” bir mekâna kaç kişinin geldiğini mi, yoksa bu kişilerin mekân içinde nasıl hareket ettiğini mi gösterir?

Kavram öncelikle kişilerin girişten çıkışa izlediği yolları, duraklamaları, geçiş sırasını ve yoğunluğun mekâna nasıl dağıldığını anlatır.

Toplam ziyaretçi sayısı bir yerin ne kadar ilgi gördüğünü gösterebilir, fakat kişilerin hangi salona önce girdiğini, nerede beklediğini veya hangi geçitte yığılma oluştuğunu açıklamaz. Ziyaretçi dolaşımı, hareketin mekânsal örgüsünü izler: Giriş ve çıkışların konumu, rotaların birbirini kesmesi, sergiler önündeki duraklama, erişilebilir geçişler ve yoğunluğun zamana göre değişmesi bu yapının parçalarıdır. Bu nedenle kavram mimari planlama, sergileme düzeni ve güvenli tahliye gibi farklı amaçlarla kullanılabilir. Bağlamda rota, akış, geçiş, yönlendirme ve duraklama sözlerinin öne çıkması, öbeğin salt ziyaretçi sayısından ayrıldığını gösterir.
İncelenen kanıt geçişi
6
Milyon başına
0.0012
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Serbestlik: %89.1 · serbest Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Duvar örgüsündeki ayrışmalar, malzeme kayıpları, nem ve drenaj sorunları ile kontrolsüz ziyaretçi dolaşımı, köşkün acil koruma gerektiren bir yapı olarak değerlendirilmesinin temel nedenleridir.
Yarışma sonucunda seçilen tasarım, ziyaretçi dolaşımı ile operasyonel kullanımın ayrıştırılması hedefi doğrultusunda birinci katı iki farklı kanat olarak düzenlenmiş.

İlgili sözlük aramaları

yaya dolaşımı ziyaretçi sayısı mekân dizimi
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama, kamusal ve kültürel mekânlarda hareket örüntüsü ile kişi sayısı arasındaki ayrımı kurar.

Sınırlılık: Kişi sayısı dolaşım çözümlemesine girdi sağlayabilir; ancak tek başına rotaların ve mekânsal akışın yapısını göstermez.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Anlam / Tanım Tanımlanabilirlik Bitigçi'ye yeni eklenen ziyaret deneyimi “Ziyaret deneyimi” kişiden kişiye değişebildiği hâlde neden bağımsız biçimde tanımlanabilir bir kavramdır?

Bireysel değerlendirmeler değişse de kavram, gelişten ayrılışa kadar çevre, hizmet, öğrenme, duygu ve etkileşimlerin birlikte oluşturduğu ortak bir süreç yapısını adlandırır.

İncelenen Bitigçi tanımı
Bir kişinin müze, ören yeri, doğal alan, kent ya da başka bir çekim noktasına gelişinden ayrılışına kadar çevre, hizmet, yönlendirme, öğrenme, duygu ve etkileşimlerden edindiği bütünsel izlenim.
Bir müze veya ören yerini iki kişi aynı biçimde değerlendirmeyebilir; yine de her ikisinin yaşantısı ulaşım, karşılama, yön bulma, sergilenen içerikle karşılaşma, çalışanlarla etkileşim ve ayrılış gibi tanınabilir aşamalardan oluşur. Kavram bu aşamalardan yalnız birini değil, ziyaret boyunca biriken algı ve izlenimlerin bütününü kapsar. Öznel sonucun değişmesi, sürecin ortak bileşenlerle çözümlenebilmesini ortadan kaldırmaz. Tam tersine, hizmet tasarımı ve turizm araştırmaları hangi temas noktalarının memnuniyet, öğrenme veya rahatsızlık oluşturduğunu bu bütün üzerinden karşılaştırır. Böylece öbek, rastlantısal bir “ziyaret sırasında yaşanan şey” anlatımından ayrılarak ölçülebilir bir inceleme nesnesi hâline gelir.
İncelenen kanıt geçişi
30
Milyon başına
0.0059
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Sözcük ağı: 9 düğüm, 9 bağlantı Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

İster doğal, kırsal, kültürel biralan, isterse de modern kentsel biralan olsun, sürdürülebilir ziyaret deneyimi alan yöneticilerinin en önemli beklentileri arasında yer alır.
Destinasyonların sahip olduğu kültürel mirasın tanıtımının yapılması, özgünlüğünün yansıtılması ve kalite konusunda turistlere eşsiz ziyaret deneyimi sağlaması bakımından hediyelik eşyalar fazlasıyla önemli bir yere sahiptir.

İlgili sözlük aramaları

ziyaretçi deneyimi kullanıcı deneyimi ziyaretçi memnuniyeti
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt, öznel izlenim ile ortak ziyaret süreci arasındaki ilişkiyi müze, turizm ve hizmet tasarımı bağlamında açıklar.

Sınırlılık: Kavram ortak bir çözümleme çerçevesi sunsa da her ziyaretçinin duygusu ve değerlendirmesi aynı kabul edilemez.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Maddebaşı Anlam ayrımı Bitigçi'ye yeni eklenen zengin medya Bir içeriğin “zengin medya” sayılması yalnız dosya boyutunun büyük veya görüntünün yüksek çözünürlüklü olmasına mı bağlıdır?

Hayır; ayırıcı özellik, ses, hareketli görüntü, animasyon ve kullanıcı etkileşimi gibi birden çok anlatım kanalının işlevli biçimde bir araya gelmesidir.

Yüksek çözünürlüklü tek bir görsel teknik olarak büyük bir dosya oluşturabilir, ancak bu durum içeriği kendiliğinden zengin medya yapmaz. Kavram, durağan metin veya görüntünün ötesine geçerek birden çok sayısal öğeyi aynı iletişim deneyiminde birleştirmeyi anlatır. Videonun sesle, animasyonun tıklama veya kaydırma gibi kullanıcı eylemleriyle, görsel katmanların etkileşimli bilgiyle birlikte çalışması tipik örneklerdir. Buradaki zenginlik nicel veri büyüklüğünden çok sunum kanallarının çeşitliliği ve kullanıcının içerikle kurabildiği etkileşimdir. Bu ayrım, terimi yalnız kaliteli görüntü veya süslü tasarım anlamına gelecek biçimde genişletmemeyi sağlar.
Canlı geçiş
161
Milyon başına
0.0319
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Serbestlik: %89.9 · serbest Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Burada zengin medya olanaklarını kullanan siteler daha çekici ve işe yarar olacaktır.
Sonrasında ise zengin medya, hedefli reklamlar, metin içi reklamlar, profil reklamlardan yararlanılmıştır.

İlgili sözlük aramaları

çoklu ortam etkileşimli içerik durağan içerik
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama, bilişim ve sayısal yayıncılık bağlamında çoklu ortam ile etkileşimin ayırıcı rolünü ele alır.

Sınırlılık: Her uygulamada bütün medya türlerinin birlikte bulunması gerekmez; ancak durağan tek öğeyi aşan işlevli bir birleşim beklenir.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Anlam / Tanım Anlam ayrımı Bitigçi'ye yeni eklenen zemin basıncı “Zemin basıncı” neden zeminin taşıma gücüyle aynı kavram değildir?

İlki zemin ve yüklerin yapı yüzeyinde oluşturduğu birim alan başına gerilmeyi, taşıma gücü ise zeminin kabul edilemez göçme veya oturma olmadan karşılayabileceği sınırı anlatır.

İncelenen Bitigçi tanımı
Toprak ya da kaya kütlesinin kendi ağırlığı, üst yükler, su ve hareket koşulları nedeniyle temel, istinat duvarı, kazık veya benzeri bir yapı yüzeyine birim alan başına uyguladığı düşey ya da yatay gerilme.
Bir temel, istinat duvarı veya kazık çevresindeki toprak kütlesi kendi ağırlığı, yapı yükü, yer altı suyu ve hareket koşulları nedeniyle yüzeye düşey ya da yatay etki uygular. Zemin basıncı bu etkinin gerçekleşen büyüklüğünü ve dağılımını ifade eder. Taşıma gücü ise zeminin belirli güvenlik ve deformasyon koşulları altında dayanabileceği üst sınıra ilişkin mühendislik değerlendirmesidir. Biri mevcut veya hesaplanan yük etkisini, öteki zeminin bu etkiye karşı kapasitesini gösterir. Tanımda “birim alan başına” ve “düşey ya da yatay gerilme” özelliklerinin belirtilmesi, kavramın zeminin genel sertliği veya sağlamlığıyla karıştırılmasını önler.
İncelenen kanıt geçişi
86
Milyon başına
0.017
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Serbestlik: %93.4 · serbest Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Kazık başı yer değiştirmesinin zemin yer değiştirmesinden fazla olması nedeniyle, zemin yüzeyinden (kutu üst kötü) itibaren 100 mm'lik bölgede pozitif (pasif) zemin basıncı oluşmuştur.
Rankine bir istinat yapısının arkasındaki zeminin gerilme şartları ve dayanım zarfları hakkında varsayımlarda bulunarak, yanal zemin basıncı problemini tanımlanır hale getirmiş ve istinat yapısı üzerine etkiyen statik basınçları doğrudan hesaplamıştır.

İlgili sözlük aramaları

zemin taşıma gücü toprak basıncı istinat duvarı
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt, geoteknikte yük etkisi ile dayanım kapasitesi arasındaki temel kavramsal ayrımı açıklar.

Sınırlılık: Basıncın hesabı zemin türüne, su durumuna ve yapı geometrisine bağlıdır; tek bir sabit değer bütün uygulamalara aktarılamaz.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Maddebaşı Çok anlamlılık Bitigçi'ye yeni eklenen zamanüstülük “Zamanüstülük” dil bilimi ile metafizikte kullanıldığında iki anlamı hangi ortak düşünce birleştirir, hangi nokta ayırır?

İki anlam da belirli bir zaman noktasına bağlanmama düşüncesini paylaşır; dil biliminde bu bir anlatım ve anlamlandırma özelliği, metafizikte ise varoluşa ilişkin bir kabuldür.

Dilbilimsel kullanımda bir eylem veya durum, geçmişte ya da gelecekte tek bir gerçekleşme anına yerleştirilmeden genel geçer veya sürekli biçimde sunulur. Metafizik kullanımda ise söz konusu olan cümlenin zamanı değil, bir varlığın başlangıç ve sonla ölçülen süre düzeninin dışında düşünülmesidir. Her iki anlamda da zamansal sınırlardan bağımsızlık ortak kavramsal çekirdeği oluşturur; fakat bağımsızlığın düzeyi değişir. İlki dilsel sunuşun nasıl kurulduğunu, ikincisi varlığın niteliğine ilişkin felsefi veya tasavvufi bir görüşü anlatır. Bu düzenli bağ, anlamların aynı maddebaşında numaralanmasını destekler; alan ayrımı ise onları tek tanımda eritmeye engel olur.
Canlı geçiş
36
Milyon başına
0.0071
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Sözcük ağı: 9 düğüm, 11 bağlantı Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Zamanüstülük, eylem zamanı için geçerli olmayan ancak gerçek zamanda sonsuz biçimde yeri gösterilebilen olay ve durumlara atıf yapmaktadır.
Bu nisbet (zâtî ehadiyyetin sonsuz bir şekilde esmâ ve sıfât olarak belirlenmesi)"sermed"(zamanüstülük) diye isimlendirilmiştir.

İlgili sözlük aramaları

zamansızlık sermed geniş zaman
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama, iki alan anlamı arasındaki kavramsal köprüyü ve anlam ayrımını karşılaştırmalı biçimde gösterir.

Sınırlılık: Genel zaman bildiren her cümle metafizik zamanüstülüğü dile getirmez; alan ve yüklemin kurduğu bağlam ayrıca değerlendirilmelidir.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Maddebaşı Anlam ayrımı Bitigçi'ye yeni eklenen zaman çizelgeleme “Zaman çizelgeleme” neden yalnız tarih ve saatlerin bir tabloya yazılması anlamına gelmez?

Kavram, faaliyetleri zaman dilimlerine yerleştirirken çakışma, kapasite, öncelik ve kaynak kısıtlarını birlikte çözmeyi gerektiren bir eniyileme sürecini anlatır.

Sıradan bir çizelge, daha önce verilmiş tarihleri düzenli biçimde gösterebilir; zaman çizelgelemede ise hangi faaliyetin ne zaman, hangi kaynakla ve hangi sırada yürütüleceği henüz çözülmesi gereken bir problemdir. Dersliklerin aynı anda iki derse ayrılamaması, vardiyadaki çalışan sayısı, üretim makinesinin kapasitesi veya bir işin başka bir işten önce bitme zorunluluğu olası atamaları sınırlar. Süreç bu koşullar altında uygulanabilir, çoğu zaman da gecikmeyi ya da maliyeti azaltan bir program arar. Dolayısıyla maddebaşı, çizelgenin görsel biçimini değil, kısıtlar arasından uygun zaman ve kaynak dağılımını üretme işlemini adlandırır.
Canlı geçiş
119
Milyon başına
0.0236
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Sözcük ağı: 9 düğüm, 9 bağlantı Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Çizelgeleme problemleri arasında, sınav ve ders çizelgeleme, hemşire çizelgeleme, ulaşım çizelgeleme, personel çizelgeleme gibi zaman planlanması gerektiren faaliyetler, zaman çizelgeleme problemleri kapsamında değerlendirilebilir.
Sınav programının hazırlanması problemi, zaman çizelgeleme problemlerinin en yaygın kullanım alanlarından biridir.

İlgili sözlük aramaları

zaman planlama iş çizelgesi kaynak atama
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt eğitim, üretim, ulaşım ve vardiya planlamasında ortak olan kısıtlı atama problemini açıklar.

Sınırlılık: Her takvim veya görev listesi zaman çizelgeleme örneği değildir; çözülmesi gereken zaman ve kaynak kısıtları bulunmalıdır.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Anlam / Tanım Tanım Bitigçi'ye yeni eklenen zaman bankacılığı “Zaman bankacılığı” tanımında hizmetin piyasa fiyatı yerine harcanan sürenin ölçülmesi neden ayırıcıdır?

Sistem farklı hizmetleri parasal değerleriyle sıralamak yerine, verilen her saati eşit kredi kabul ederek karşılıklılığı zaman birimi üzerinden kurar.

İncelenen Bitigçi tanımı
Katılımcıların birbirlerine sundukları hizmet süresinin parasal değerden bağımsız, eşit saat kredileriyle hesaba yazıldığı; kazanılan kredinin daha sonra topluluktaki başka bir hizmeti almak üzere harcanabildiği karşılıklılık sistemi.
Bu düzende bir katılımcı başkasına ayırdığı süre kadar zaman kredisi kazanır ve bu krediyi daha sonra topluluktaki başka bir hizmet için kullanır. Ölçünün para değil saat olması, mesleklerin piyasa ücretleri arasındaki farkı değişimin temelinden çıkarır; bir saatlik bakım desteğiyle bir saatlik başka bir katkı hesapta aynı birimle temsil edilir. Bu özellik kavramı sıradan gönüllülükten ayırır, çünkü verilen hizmet yalnız karşılıksız bir yardım olarak kalmaz, kayda alınmış bir alacağa dönüşür. Bankacılık sözü de ticari bir finans kuruluşunu değil, kazanılan ve harcanan zaman kredilerinin hesabını tutan örgütlü değişim düzenini anlatır.
İncelenen kanıt geçişi
7
Milyon başına
0.0014
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Sözcük ağı: 9 düğüm, 12 bağlantı Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Ek olarak, zaman bankacılığı ve yıllık saat gibi esnek çalışma süreleri düzenlemeleri fazla çalışmanın yaygınlığını azaltmak isteyen ülkeler için de etkin bir araç olmaktadır.
Cahn, zaman bankacılığı fikrinin ortaya çıkışını üç nedene dayandırmaktadır.

İlgili sözlük aramaları

zaman bankası takas gönüllülük
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama, zaman kredisiyle işleyen topluluk temelli karşılıklılık sisteminin sözlüksel çekirdeğini ele alır.

Sınırlılık: Uygulamalar üyelik, hizmet sınırı ve kredi kullanımı bakımından farklılaşabilir; bütün modellerin ayrıntıları aynı değildir.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Maddebaşı Anlam ayrımı Bitigçi'ye yeni eklenen zamak “Zamak” tek bir alaşımın özel adı mı, yoksa bileşimi değişebilen bir alaşım ailesinin adı mı?

Ortak temeli çinko olan, alaşım elementlerinin oranlarına göre türlere ayrılan bir alaşım ailesinin adıdır; bütün türleri tek ve değişmez bir bileşime sahip değildir.

Adlandırmanın çekirdeğinde çinko ile alüminyum, magnezyum ve bakırın belirli oranlarda birleştirilmesi vardır. Ancak bu oranlar, üretilecek parçadan beklenen dayanım, sertlik, boyutsal kararlılık ve döküm davranışına göre değişebilir; bu nedenle söz tek bir kimyasal reçeteden değil, birbiriyle akraba alaşım türlerinden açılır. Aileyi bir arada tutan özellikler düşük erime sıcaklığı, kalıba iyi akma ve seri döküme elverişlilik gibi ortak üretim nitelikleridir. Tanımda “alaşım ailesi” denmesi, hem türler arasındaki bileşim farkını görünür kılar hem de sözcüğün herhangi bir çinko alaşımının genel adıymış gibi aşırı geniş yorumlanmasını önler.
Canlı geçiş
226
Milyon başına
0.0448
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Sözcük ağı: 9 düğüm, 12 bağlantı Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Bugüne kadar bizmut, kadmiyum, kalay, kurşun, zamak alaşımı gibi demir dışı metal alaşımlarından sac parça kalıpları yapılmış ve kullanılmıştır.
Beş ürün de kendi içerisinde zamak hammaddesinin bulunması veya kilitli poşet adımının yer alması nedeniyle süre farklılıkları bulunmaktadır.

İlgili sözlük aramaları

çinko alaşımı döküm metalürji
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt, metalürjideki aile adlandırmasını bileşim değişkenliği ve ortak üretim özellikleri üzerinden açıklar.

Sınırlılık: Her çinko esaslı alaşım bu adla anılmaz; sınıflama, kabul edilmiş bileşim aralıkları ve teknik kullanım geleneğiyle sınırlandırılır.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç