kalem

Bitigçi Sözlük Maddesi

kalem

(isim, sıfat, mecaz)
Arapça ḳalem · 10 anlam

Yazı aracı ve anlatım gücü; evrak birimi, döküm başlığı ve çeşitli çubuk biçimli gereçler.

  1. 1.

    İz bırakan el aleti

    (isim) Bir yüzey üzerinde gezdirilen ucuyla harf, çizgi ve şekil oluşturmaya yarayan, elle tutulan alet; ilgili: → kırtasiye.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 19.10.2026 14:33:03 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Evrak ve yazışma birimi

    (isim) Kurumun evrakını düzenleyen, gelen belgeleri kaydeden ve resmî yazışmalarını yürüten idari birim; ilgili: → büro.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 19.10.2026 14:33:03 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Yüzeyden malzeme kaldıran alet

    (isim) Taş, ahşap veya madenin yüzeyinden darbe ya da basınçla talaş koparan, sert ağızlı el aleti; ilgili: → keski.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 19.10.2026 14:33:03 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Dökümde ayrılan tür

    (isim) Döküm veya bütçe içinde ayrı tutulan ürün, gider ya da işlem türlerinden her biri; ilgili: → çeşit.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 19.10.2026 14:33:03 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Kalıplaşmış sözlerde yazma

    (isim, mecaz) Sözü yazılı biçime aktarma etkinliğini anlatan, çoğunlukla kalıplaşmış fiiller içinde geçen ad; ilgili: → yazı (I).

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 19.10.2026 14:33:03 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    Eser sahibi kişi

    (isim, mecaz) → yazar.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 19.10.2026 14:33:03 · Türkiye saati (UTC+3)
  7. 7.

    Aşı için hazırlanan sürgün

    (isim) Başka bir bitkiye kaynaştırılmak üzere ayrılan, üzerinde gelişebilir tomurcuklar bulunan sürgün parçası; ilgili: → çelik (II).

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 19.10.2026 14:33:03 · Türkiye saati (UTC+3)
  8. 8.

    Renk veren makyaj gereci

    (isim) Yüz hatlarını belirginleştirmek için ten üzerinde gezdirilen, boya içeren çubuk biçimli kozmetik gereç; ilgili: → makyaj.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 19.10.2026 14:33:03 · Türkiye saati (UTC+3)
  9. 9.

    Pirzolayı sayma birimi

    (sıfat) Kaburga kemiğiyle birlikte ayrılmış pirzola dilimini sayarken kullanılan birim; ilgili: → pirzola.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 19.10.2026 14:33:03 · Türkiye saati (UTC+3)
  10. 10.
    Yeni

    Yazma gücü ve anlatım biçimi

    (isim, mecaz) Bir yazarın düşünce ve duygularını yazıya aktarırken ortaya koyduğu anlatım gücü ve kendine özgü söyleyiş biçimi; ilgili: → üslup.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 19.10.2026 14:44:20 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

BD Bağlam Gösterimi · kalem

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Bu Madde Hakkında Sorular ve Yanıtlar

Sözlük bilgisi ile canlı BD ölçümlerini birlikte açıklayan seçilmiş yanıtlar.

Tümünü aç
Anlam kayması Anlam / Tanım

Kamıştan yontulan kalem, bir bütçenin gider listesine nasıl girdi?

Sözlüklerin anlam sırası adım adım bir yol çizer. Osmanlı Türkçesi Sözlüğü kalem için kamıştan yazı aracına, oradan yazı türüne ve devlet dairelerinde yazı işlerini yürüten bölüme uzanır; Bitigçi bugün sözü bir döküm ya da bütçe içinde ayrı tutulan ürün, gider veya işlem türünün adı olarak da kaydeder.
Sözcük yaşam eğrisi Maddebaşı

“Kalem” sözcüğünün yaşam eğrisi dil tarihini mi, Bitigçi Derlemi (BD) içindeki görünürlüğünü mü gösterir?

Grafik doğrudan dil tarihini değil, eldeki kaynakların derleme giriş dönemleri boyunca sözcüğün görünürlüğünü, yayılımını ve değişim yönünü gösterir.
Tanım Anlam / Tanım

“Kalem” maddesinin ilk tanımı neden tek bir kalem türünü saymak yerine ortak işlevi öne çıkarır?

Çünkü genel anlam, kurşun, tükenmez veya dolma gibi alt türleri kapsayacak üst kavramı ve ortak yazma-çizme işlevini vermelidir.
Anlam ayrımı Anlam / Tanım

“Bir gider kalemi” kullanımındaki “kalem”, yazı aracından hangi anlam özelliğiyle ayrılır?

Bu kullanım nesneyi değil, bir liste veya hesapta ayrı satır hâlinde kayda geçirilen öğeyi adlandırır.

İlgili Sözler

kalemci kalemli kalemkâr kalemlik kalemsiz kalemşor kalem izi kalem ucu kalem etek kalem sesi kalem açmak kalem kırmak kalem çekmek ariza

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.