birinci

Bitigçi Sözlük Maddesi

birinci

(sıfat, isim)
· 4 anlam

Sıralamanın başındaki konum, o konumdaki kişi ve taşıtlardaki üst hizmet sınıfı.

  1. 1.

    Sıra değerini belirten sıfat

    (sıfat) Sıralamada 1 ile gösterilen konumda bulunan; ilgili: → ilk.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:22:11 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Sıralamanın başındaki kişi veya nesne

    (isim) Sıralamada en başta yer alan kişi veya nesne; ilgili: → ilk.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:22:11 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Diğerlerini geride bırakan kişi

    (isim) Değerlendirmede diğerlerinin tamamını geride bırakan kişi; ilgili: → başarı.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:22:11 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Üst hizmet sınıfı

    (isim) Taşıtta veya salonda daha yüksek ücretle daha geniş olanaklar sunulan hizmet sınıfı; ilgili: → birinci mevki.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:22:11 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

birinci etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Birinci, bir sayısına sıra sayı sıfatı yapan ekin getirilmesiyle kurulmuş Türkçe bir sözdür. Kâşgarlı Mahmud XI. yüzyılda birinç biçimini ‘bir şeyin ilki’ anlamıyla, kurala uygun ama seyrek kullanılan bir söz olarak kaydeder. Clauson'a göre ‘ilk’ için eskiden ilk, ilki gibi sözler, sonraları Arapça evvel yeğlendiğinden birinç az kullanılmış, ama on birinci gibi onlu sayılardan sonra tek seçenek olmuştur; uzun biçim birinçi XIV. yüzyıldan önce eski biçimin yerini almıştır. Tietze ve Gülensoy da sözü Eski Türkçe birinç'e bağlar.

  1. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: birinç
  2. 13. yüzyıl · Harezm Türkçesi: birinçi
  3. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: birinç ~ birinçi
  4. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: birinci
  5. 15. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: birinci
  6. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: birinçi
  7. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: birinci
  8. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: birinci
  9. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: birinci
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · birinci

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

birincilik birinci zar birinci kânun birinci molar birinci olmak birinci zabitlik aralık iyelik aksak gazel kasım kisra kânun manda

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.