siyah

(isim, sıfat)

Farsça siyāh · 3 anlam · 0 geçiş

1.

(isim) → kara (II), ak, beyaz karşıtı.
2.

(sıfat) Bu renkte olan.
3.

(sıfat) Baskıda başka harflerden daha kalın görünen harf türü.

Birleşik Sözcükler

siyah adam, siyah beyaz, siyah hardal, siyah ırk, siyah kese, siyah nokta, siyah pasaport, siyah pirinç, çeşmisiyah, kuzguni siyah

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat

Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · Dede Korkut Kitabı · PDF s. 93

hikâyelerin yazıya geçirilme dönemi. Kaynak, hikâyelerin tespitinin 15. yüzyılın ortalarında veya ikinci yarısında olduğunu; eldeki iki nüshanın ise 16. yüzyılda istinsah edildiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 76 ve 87

Eski Anadolu Türkçesikarasıfat

Kaynak çevriyazıları:Dede Korkut Kitabı: kara, karadur, karaça, karalar, karalu, karaluça

Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Dede Korkut Kitabı: kara, karadur, karaça, karalar, karalu, karaluça. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Işığı çok az yansıtan en koyu renk; bu renkte olan.

Tarihsel bağlam: Dede Korkut'ta at, çadır, dağ, gece ve yas betimlemelerinde çok sık kullanılan renk sıfatıdır.

Anlamsal gelişim notu: Kara biçimi sürmüş, siyah ile geniş ölçüde ortak bir renk alanı kurmuştur.

Çağdaş arama bağı: kara, siyah · anlam ve biçim sürekliliği · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

kara (yalın biçim)
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 3-2, 3-6, 3-10, 4-7, 7-1, 10-7, 10-8, 11-9, 11-10, 12-1, 12-9, 12-13, 13-2, 13-6, 13-11, 23-11, 24-4, 25-4, 27-4, 31-3, 34-13, 35-3, 36-3, 37-2, 38-3, 39-11, 42-11, 43-1, 44-10, 45-8, 46-5, 47-7, 48-11, 49-1 (metin sayfası–satır)
karadur (çekimli biçim)
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 43-9 (metin sayfası–satır)
karaça (çekimli biçim)
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 86-12 (metin sayfası–satır)
karalar (çekimli biçim)
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 92-2, 92-11 (metin sayfası–satır)
karalu (çekimli biçim)
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 11-5, 21-7, 103-4, 104-2, 105-4 (metin sayfası–satır)
karaluça (çekimli biçim)
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 104-13 (metin sayfası–satır)

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

başına kaza gelmez, ecel va'de irmeyinçe 1 kimse ölmez. Ölen adam dirilmez, çıhan can girü gelmez. Bir yigidün 2 kara tağ yumrısınça malı olsa yığar direr taleb eyler, nasibinden 3 artuğın

Eski Anadolu Türkçesi · Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 93 · çevriyazı güveni B

dimez. Kül depeçük| olmaz, güyegii oğul olmaz. Kara eşek başına uyan 7 ursan katır olmaz, karavaşa ton geyürsen kadın olmaz.

Eski Anadolu Türkçesi · Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 94 · çevriyazı güveni B

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Dede Korkut Kitabı II: İndeks–Gramer (1997). Hazırlayan Muharrem Ergin. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · siyah

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Madde geçmişi ve atıf

Güncel içerik sürümü ve kayıtlı editoryal olaylar yükleniyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

siyahlı siyahlık siyah çay siyahımsı siyahlanma siyahlaşma siyah ekran siyah hardal siyah madde siyahlanmak siyahlaşmak siyah karbon siyahlaştırma siyahlaştırmak

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.