arka

Bitigçi Sözlük Maddesi

arka

(isim, sıfat, mecaz)
· 9 anlam
  1. 1.

    (isim) Bir yerin veya nesnenin ön kabul edilen yüzüne ters düşen yan; ön karşıtı.

  2. 2.

    (isim) İnsan veya hayvanda omuzlardan bele doğru uzanan, yüzün baktığı yönün tersindeki gövde yüzeyi; sırt.

  3. 3.

    (isim) Anlatılanın veya yaşananın henüz söylenmemiş, daha sonra gelen bölümü.

  4. 4.

    (isim) Birinin veya bir şeyin ardından gelen, onu izleyen bölüm; art, geri (I), peş (I).

  5. 5.

    (isim) Sandalyede veya koltukta oturan kişinin sırtını dayaması için yapılmış bölüm.

  6. 6.

    (isim) İnsanın gövdesi, özellikle giydiği şeylerin örttüğü sırt bölümü.

  7. 7.

    (sıfat) Ön olarak belirlenen yerin gerisinde bulunan (bölüm, sıra, koltuk).

  8. 8.

    (isim, mecaz) Bir kimseyi veya işi etkisini kullanarak koruyan, ona destek sağlayan kişi.

  9. 9.

    (isim, mecaz) Geride bırakılan, artık yeniden yaşanamayacak zaman ve yaşantılar.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

arka etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Arka, Uygur metinlerinden bu yana tanıklanan yerli bir sözdür; ilk anlamı insanın, hayvanın ya da bir nesnenin ‘sırtı, arka yüzü’dür. ‘Destekçi, koruyucu’ anlamı bu somut anlamdan gelişmiştir ve çok erkendir: bir Maniheist Uygur metninde bile geçer, Kâşgarlı Mahmud da sözü ‘zor anda yardım eden kişi’ diye ayrıca kaydeder. Stachowski sözü art ile aynı *ār tabanına bağlar ve ünlünün kısalmasını sık kullanıma verir; Gülensoy da *ar tabanına yön bildiren bir ek getirildiğini düşünür. Azerbaycan Türkçesinde arxa, Yakutçada arγa biçimindedir.

  1. 8. yüzyıl · Eski Uygur Türkçesi: arka
  2. 10. yüzyıl · Eski Uygur Türkçesi: arḳa
  3. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: arka:
  4. 13. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: arka:
  5. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: arḳa
  6. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: arka
  7. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: arka
  8. 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: arḳa
  9. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: arka
  10. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: arka
  11. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: arka
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · arka

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Bu Madde Hakkında Sorular ve Yanıtlar

Sözlük bilgisi ile canlı BD ölçümlerini birlikte açıklayan seçilmiş yanıtlar.

Tümünü aç
Anlam kayması Maddebaşı

Sırt anlamındaki arka ne zamandan beri bir destekçinin adıdır?

Çok eskiden beri. Bir Maniheist Uygur metninde öğretinin destekçilerine nom arkası denir; Kâşgarlı Mahmud da arkayı zor anda yardım eden kişi diye ayrıca kaydeder. Destek anlamı sözün ilk anlamı olan sırttan gelişmiştir.

İlgili Sözler

arkalı arka uç arkadaş arkalık arkasız arka aks arka cam arka cep arka oda arkalama arka fren arka kapı arka maşa arkalamak

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.