duymak

Bitigçi Sözlük Maddesi

duymak

(-i, nesnesiz, mecaz)
· 4 anlam
  1. 1.

    (-i) Bilgi almak, öğrenmek, haber almak.

  2. 2.

    İşitmek, ses almak.

  3. 3.

    Nesnelere dokunmakla onların sıcaklık, soğukluk, sertlik, ağırlık, hareket vb. fizik durumlarını algılamak; hissetmek.

  4. 4.

    (nesnesiz, mecaz) Bir şeyi sezmek, fark etmek.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

duymak etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Duymak, Ortak Türkçe *tuy- ‘algılamak, fark etmek’ fiilinden gelir; söz Tonyukuk Yazıtı'nda düşmanın Türk ordusunu ‘fark etmediği’ anlatılırken tuymadı biçimiyle geçer. Azerbaycan, Türkmen ve Türkiye Türkçelerinde fiil d'li duy- biçimini almıştır; Tatarca ve Başkurtçada toy-, öteki Türk dillerinin çoğunda tuy- olarak yaşar. ÈSTJa, bugün baskın olan ‘hissetmek’ anlamının en eski metinlerde seçilmediğini, fiilin önce ‘fark etmek, anlamak, öğrenmek’ anlamlarıyla kullanıldığını belirtir. Anadolu metinlerinde XIII. yüzyıldan beri ‘hissetmek, koku almak, işitmek, haber almak, sezmek’ anlamlarıyla görülür.

  1. 8. yüzyıl · Eski Türkçe (Orhon): tuy-
  2. 9. yüzyıl · Eski Uygur Türkçesi: tuy-
  3. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: tuy-
  4. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: duy- ~ tuy-
  5. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: tuy-
  6. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: duy- ~ tuy-
  7. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: tuy-
  8. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: duy- ~ tuy-
  9. 16. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: tuy-
  10. 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: duy- ~ tuy-
  11. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: duymak
  12. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: duymak
  13. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: duymak
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · duymak

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Bu Madde Hakkında Sorular ve Yanıtlar

Sözlük bilgisi ile canlı BD ölçümlerini birlikte açıklayan seçilmiş yanıtlar.

Tümünü aç
Tarihsel söz varlığı Maddebaşı

Duymak önce işitmeyi mi, yoksa bir şeyi fark etmeyi mi anlatıyordu?

Fark etmeyi. Etimoloji kartına göre fiil Ortak Türkçe *tuy- ‘algılamak, fark etmek’ biçimine dayanır ve Tonyukuk Yazıtı'nda düşmanın Türk ordusunu fark etmediği anlatılırken tuymadı diye geçer. İşitmek, koku almak ve hissetmek anlamları Anadolu metinlerinde on üçüncü yüzyıldan beri görülür.

İlgili Sözler

duyma duyulma duyulmak duyulabilir basmak irkmek terane varmak yanmak yermek çökmek ürkmek üşümek ağlamak

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.