açık

Bitigçi Sözlük Maddesi

açık

(sıfat, -e, zarf, isim, tıp, bilişim)
· 27 meanings

Kapanmamış, örtüsüz, serbest, belirgin ve gizlisiz olanı niteleyen söz; eksik, deniz uzağı.

  1. 1.

    Aralık

    (sıfat) Kanadı, sürgüsü, tıpası ya da perdesi çekilmiş, iki kenarı birbirinden ayrık tutulan; içerisiyle dışarısı arasında girip çıkmaya, bakmaya, hava ve ışık dolaşmasına engel oluşturmayan (pencere, kutu, şişe, göz, ağız).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Erişime serbest

    (sıfat) Herkesin ya da belli koşulu sağlayan kimselerin serbestçe girebileceği, faydalanabileceği; yasak, ücret, kapanma saati veya fiziksel bir set yüzünden erişimi kısıtlanmamış (yol, alan, kaynak, veri tabanı, oturum).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Örtüsüz

    (sıfat) Elbise, başörtüsü, şapka, ayakkabı ya da benzeri bir şeyle sarılmamış, çıplak bırakılmış; güneşe, soğuğa ve bakışlara doğrudan hedef olan (baş, kol, ayak gibi vücut kısmı; sıva, boya ya da kaplamadan yoksun dış yüz).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.
    New

    Dekolte

    (sıfat) Kolları, omuzları, göğsü, sırtı ya da bacakları büyük ölçüde görünür bırakan, vücudun ancak küçük bir kısmını saran (giysi, kılık); bu tür giyimi tercih etmiş (kişi); bol kesimli, uzun ve kapalı giyimin karşıtı.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.
    New

    Dokusu yarılmış

    (sıfat, tıp) Deri ve altındaki dokuların bütünlüğü bozulup iç yapının dış ortamla bağlantı kurduğu (yara, kırık); hastalıklı bölgeye geniş bir kesiyle doğrudan erişilerek yürütülen, kapalı yöntemlerin ve laparoskopinin karşıtı (ameliyat, cerrahi).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    Boş, yazısız

    (sıfat) Henüz yazıyla, nesneyle, yükle ya da herhangi bir kullanımla işgal edilmemiş; sonradan bir şey eklenebilecek, sığdırılabilecek biçimde boş kalmış, doluluğa ulaşmamış (kâğıt parçası, sayfa kenarı, dolap gözü, alan).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  7. 7.
    New

    Dökme

    (sıfat) Fabrikada şişeye, kutuya ya da mühürlü pakete doldurulmadan, dökme hâlde tartıyla, ölçüyle satılan; süt söz konusuysa çoğunlukla pastörize edilmemiş, ambalajlı ürünlerin karşıtı (süt, yağ, peynir, zeytin, kuru gıda).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  8. 8.

    Münhal

    (sıfat) Kadrosu ayrılmış olduğu hâlde şu anda hiçbir çalışan tarafından yürütülmeyen, emeklilik, istifa ya da yeni kuruluş nedeniyle boş kalmış, alım, tayin veya seçimle birinin getirileceği (kadro, makam, pozisyon).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  9. 9.

    Rare

    (sıfat) Ögeleri birbirinden olağan sayılandan daha geniş mesafeyle ayrılmış, seyrek dizilmiş; iki uç ya da iki adım arasında bol boşluk bırakan, sık ve bitişik düzenin karşıtı (adım, dizi, yazı satırı, bacak duruşu).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  10. 10.
    New

    Bulutsuz

    (sıfat) Gökyüzünü bulut, sis ya da pus kaplamamış, güneşin, ayın ve yıldızların rahatça görülebildiği, görüşün uzaklara rahatça erişebildiği; yağışsız ve aydınlık, kapalı ve bulutlu havanın karşıtı (hava, gök, gün).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  11. 11.

    Hizmette

    (sıfat) Mesai saatleri sürdüğü için müşteri, ziyaretçi kabul eden; ya da düğmesine basılıp güç verildiği için çalışır durumdaki, kepengi inmiş ya da kapatılmış olanın karşıtı (dükkân, banka, okul, müze; lamba, musluk, radyo, bilgisayar).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  12. 12.

    Anlaşılır

    (sıfat) Dolambaçsız kurulmuş, seçilen kelimeler ve mantık sırasıyla okurun ya da dinleyicinin zorlanmadan kavrayabildiği, iki türlü yoruma kapı aralamayan, net (ifade, soru, yönerge, yazı, hüküm); eski deyişle vazıh.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  13. 13.
    New

    Belirgin

    (sıfat) Varlığı ya da doğruluğu kuşku götürmeyecek ölçüde belirgin, kanıt aramaya gerek bırakmayacak kadar göze batan; herkesçe kolayca fark edilen, tartışma götürmez (gerçek, gereklilik, çelişki, üstünlük, fark).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  14. 14.

    Aleni

    (sıfat) Gizli tutulmadan herkesin gözü önünde yürütülen, kamuya duyurulan ya da sonucu ilgililerin denetimine sunulan; perde arkasında kalmayan, el altından yapılmayan (oylama, oturum, mektup, tepki, düşmanlık, destek).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  15. 15.

    Ön yargısız

    (sıfat) Alışık olmadığı fikirlere, deneyimlere ve farklı yaşam biçimlerine ön yargısız yaklaşan, güçlü bir kanıt karşısında kanısını gözden geçirmekten çekinmeyen, katı kalıplara saplanmamış (insan, zihin, topluluk).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  16. 16.
    New

    Sözünü sakınmaz

    (sıfat) Düşündüğünü, hissettiğini ya da bildiğini karşısındakinden saklamayan, lafı eğip bükmeden olduğu gibi söyleyen; içini dökmekten, eleştirisini yüzüne iletmekten çekinmeyen, samimi ve dolaysız (kişi, tutum, konuşma).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  17. 17.
    New

    Savunmasız

    (sıfat, -e) Kötüye kullanma, sömürü, saldırı, aldatma ya da yönlendirme türünden zarar verici bir etkiye karşı yeterli güvenceden yoksun; ondan kolayca etkilenebilecek, ele geçirilebilecek durumdaki (kişi, kesim, düzen, bilgi).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  18. 18.
    New

    Kesinleşmemiş

    (sıfat, -e) Kesin bir hükme bağlanmamış, üzerinde uzlaşı sağlanmamış olduğundan farklı yorumlara, itiraza, değişikliğe ya da yeniden düzenlemeye elverişli kalan, henüz sonuçlanmamış (konu, kavram, hüküm, metin, sistem).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  19. 19.

    Soluk renk

    (sıfat) Tonu beyaza yaklaşmış, hafif ve soluk duran; koyu karşıtı (renk).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  20. 20.

    Müstehcen

    (sıfat) Erotik görüntüleri, çıplaklığı ve bedensel ilişkiyi imaya, sansüre ya da dolaylı çağrışıma sığınmaksızın doğrudan sergileyen, çoğunlukla yalnız yetişkinlere yönelik (sinema eseri, dergi, program, görüntü).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  21. 21.

    Dolaysızca

    (zarf) Hiçbir şeyi gizlemeden, dolandırmadan ya da imaya sığınmadan; düşünceyi, duyguyu veya durumu çekinmeksizin dile getirerek, kuşkuya ve yanlış yoruma meydan vermeyecek netlikte (konuşmak, yazmak, kabul etmek).

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  22. 22.

    Bütçe eksiği

    (isim) Harcamanın gelirden, ithalatın ihracattan ya da ihtiyacın var olan kaynaktan büyük gelmesiyle doğan ve kapatılması için ek para, personel, ürün sağlanması şart olan fark; kasa ya da ambar sayımında çıkan noksan.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  23. 23.
    New

    Zaaf

    (isim) Bir takımın ya da ordunun savunma düzeninde, yasa, sözleşme veya planda, bir kimsenin tutum ve hesabında karşı tarafın sızıp yararlanabileceği boşluk; gözden kaçmış, kolayca hedef alınabilecek zayıf nokta ve eksiklik.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  24. 24.
    New

    Güvenlik zaafı

    (isim, bilişim) Bilgisayar programında, işletim düzeninde ya da bir veri iletişim altyapısında kötü niyetli kişilerin izinsiz girmesine, bilgi çalmasına veya işleyişi bozmasına fırsat tanıyan kodlama, tasarım ya da ayar kusuru.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  25. 25.
    New

    Dışarısı

    (isim) Çatı, duvar, çadır ya da başka bir sığınakla korunmayan, yağmura, soğuğa, rüzgâra ve bakışlara doğrudan hedef olan dış mekân; barınaksız kalan insanın gecelediği, üstü kapatılmadan bırakılan yiyeceğin, kablonun durduğu yer.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  26. 26.

    Uzak kesim

    (isim) Bir akarsuyun, kıyının, yapının ya da belli bir noktanın dibinde değil, ondan belli bir mesafe ötede ama yine onun yöresinde sayılan kesim; o noktaya göre dışarıda kalan, onunla konum bildirilen alan.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)
  27. 27.

    Engin deniz

    (isim) Sahil şeridinden epeyce uzakta kalan, koy, burun ya da ada gibi bir siperi olmadığı için dalgaya ve rüzgâra büsbütün hedef olan derin su alanı; denizin ya da büyük bir gölün limana, körfeze göre uzak kesimi.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.11.2026 06:46:24 · Türkiye saati (UTC+3)

ADVANCED ANALYSES

açık etymology and historical periods

Açık, aç- ‘açmak’ fiiline -uk/-ık ekinin getirilmesiyle kurulmuş yerli bir sıfattır; ek bu türetmede ‘açılmış olan’ anlamında edilgen bir sıfat kurar. Clauson'a göre sözün eski biçimi açuk'tur; Uygur Budist metinlerinden, Kâşgarlı Mahmud'dan ve Kutadgu Bilig'den başlayarak ‘açık’, ‘bulutsuz’, ‘belli’ ve ‘güler yüzlü’ anlamlarıyla geçer. Anadolu'da XIII. yüzyıldan başlayarak açuk ~ açuğ biçimiyle tanıklanır; açık biçimi XVI. yüzyıldan sonra yerleşir. ‘Deniz açığı’, ‘bütçe açığı’ gibi ad kullanımları ile açık renk, açık fikirli gibi mecazlar Osmanlı ve Modern Turkishnde gelişmiştir.

  1. 9. yüzyıl · Old Uyghur Turkish: açuk
  2. 11. yüzyıl · Karakhanid Turkish: açuk
  3. 13. yüzyıl · Old Anatolian Turkish: açuk
  4. 14. yüzyıl · Khwarezmian Turkish: açuk
  5. 14. yüzyıl · Kipchak Turkish: açuk ~ açık
  6. 15. yüzyıl · Chagatai Turkish: açuk
  7. 16. yüzyıl · Ottoman Turkish: açık
  8. 17. yüzyıl · Ottoman Turkish: açık
  9. 19. yüzyıl · Ottoman Turkish: açık
  10. 20. yüzyıl · Modern Turkish: açık
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · açık

Note: The sentences in this section are selected automatically by the corpus sentence-selection algorithm. Their views, wording and content belong to the source texts; they do not bind Bitigçi or represent its views or position.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Selected answers explaining dictionary information together with live BD measurements.

Open all

Related Entries

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Spelling and Variants Verified relationships, frequency by period and usage share

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

Earliest Attestation and Dispersion Source publication dates, confidence level and stages of dispersion

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.